Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2016

ΤΟ ΙΣΛΑΜ


"Η λέξη islam ήταν κατά τη προϊσλαμική περίοδο σε χρήση στο εμπορικό λεξιλόγιο των ανθρώπων της Μέκκας και σήμαινε τη 'συμφωνία', τη 'συνθήκη', τον λόγο τιμής για το 'κλείσιμο' μιας υποθέσεως. Ο Μωάμεθ με το κήρυγμά του έδωσε νέο περιεχόμενο και δύναμη στον παλαιό όρο, χρησιμοποιώντας τον από την πρώτη φάση της δράσεώς του, για να δηλώσει την υπαρξιακή υπακοή στην κλήση του Αλλάχ και να προσδιορίσει τον σκοπό και τον προσανατολισμό των οπαδών του. Όσοι αποδέχονται αυτήν τη μορφή σχέσεως με τον Θεό ονομάζονται muslim (απ' όπου μουσουλμάνος, μουσουλμάνοι). Η αραβική φράση 'είμαι μουσουλμάνος' στο βάθος της σημαίνει 'είμαι παραδομένος στον Κύριο'. Ο Μωάμεθ και οι πρώτοι οπαδοί του ονόμαζαν τους εαυτούς τους muslim, διακηρύσσοντας έτσι, ότι ως βασικό χαρακτηριστικό τους θεωρούσαν την ολοκληρωτική αφοσίωσή τους στον Θεό και ότι το μήνυμα τους ήταν ένας νέος, ορθός τρόπος ζωής του λαού, δηλ. islam, 'υποταγή στον Θεό'".


"Το Κοράνιο περιλαμβάνει 114 κεφάλαια που εκτείνονται σε περίπου 6200 στίχους. Ένα κεφάλαιο (surah: σούρα) μπορεί να απαρτίζεται από λίγους μόνο στίχους ή να περιέχει πάνω από διακόσιους [...] Η κατάταξη των κεφαλαίων δεν γίνεται με βάση τη λογική ή χρονολογική σειρα. Προηγούνται κατά κανόντα τα εκτενέστερα και έπονται τα συντομότερα. Εξαίρεση αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο, 'η Έναρξις': είναι μια σύντομη σούρα που έχει τη μορφή προλόγου. Αυτή επαναλαμβάνεται από τους πιστούς μουσουλμάνους τουλάχιστον δύο φορές σε κάθε προσευχή".

Αποσπάσματα από τη μελέτη του Αναστασίου (Γιαννουλάτου) Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας, Ισλάμ. Θρησκειολογική επισκόπηση, εκδ. Ακρίτας, σελ. 29-30 και 145-146 αντίστοιχα για κάθε απόσπασμα. 

Τα 99 ονόματα του Θεού

"Οι θεμελιώδες λατρευτικές υποχρεώσεις του μουσουλμάνου, που αποκαλούνται 'πέντε στύλοι του Ισλάμ', είναι:

1. Η ομολογία πίστεως ('σαχάντα'-shahada) που πρέπει να επαναλαμβάνεται πολλές φορές την ημέρα: 'Δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από τον Θεό. Ο Μωάμεθ (είναι) ο απόστολος του Θεού΄. Η διακήρυξη αυτή συνοψίζει την κεντρική ισλαμική διδασκαλία. Η σαχάντα, γραμμένη αραβικά μέσα σε ένα κύκλο, αποτελεί το βασικό οπτικό σύμβολο του Ισλάμ.

2. Η προσευχή ('σαλάτ'-salat, namaz) 'δια τους πιστούς είναι υποχρεωτική καθ΄ ώρας ορισμένας (4:104). Επαναλαμβάνεται τουλάχιστον πέντε φορές την ημέρα με τρόπο τελετουργικό: το πρωί, μεταξύ χαραυγής και ανατολής του ηλίου, το μεσημέρι,, στις 3 περίπου το απόγευμα, μετά τη δύση του ηλίου, και το βράδυ, όταν πια είναι σκοτάδι. [...]


3. Η ελεημοσύνη ('ζακάτ'-zakat). Εκφράζει το ενδιαφέρον και την αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Δίνεται σε χρήμα ή σε είδος και είναι καθήκον κάθε μουσουλμάνου. Η μουσουλμανική ελεημοσύνηα είναι ένας είδος φόρου κοινωνικής πρόνοιας και αναλογεί στο 2,5% (ή όπως καθορίζει η παράδοση στο 1/40) του πλεονάσματος των εισόδων του πιστού. εκτός από την καθιερωμένη 'ζακάτ', συνιθίζονται και προαιρετικές αγαθοεργίες ('σαντάκα'-sadaqa), όπως π.χ. στο τέλος του ραμαζανίου.

4. Η νηστεία ('σαούμ'- sawm) στη διάρκεια του 9ου μηνός, Ραμαντάν (Ramadan), είναι υποχρεωτική για όλους τους μουσουλμάνους άνω των 14 χρόνων. Συνίσταται στην αποχή από τροφή, ποτό, σεξουαλικές σχέσεις, κάπνισμα, όσφρηση αρωμάτων και διαρκεί την ημέρα από τη χαραυγή μέχρι τη δύση του ηλίου, ενώ κατά τη νύκτα δεν υπάρχουν περιορισμοί. Οι ασθενείς, οι έγκυες γυναίκες και οι ταξιδιώτες εξαιρούνται, αναλαμβάνουν όμως την υποχρέωση να νηστέψουν αργότερα ίσο αριθμό ημερών, όταν δε θα βρίσκονται πλέον σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σε ορισμένες μουσουλμανικές χώρες, η παράβαση τηςνηστείας τιμωρείται ακόμη και σήμερα. Εκτός από τη μεγάλη νηστεία του Ραμαντάν, οι μουσουλμάνοι νηστεύουν επίσης εκτάκτως, για να εξαγνισθούν από σοβαρά παραπτώματα.


5. Ιερή αποδημία, προσκύνημα στη Μέκκα ('χάτζ'- hajj). Γίνεται στον δωδέκατο μήνα του μουσουλμανικού έτους (Δουλ-Χίτζα-Dhu'l-Hijja). Ο μουσουλμάνος, εφόσον έχει τη δυνατότητα, υποχρεούται να πραγματοποιήσει αυτό το προσκύνημα τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του. οι προσκυνητές περιφέρονται επτά φορές γύρω από την Κάαμπα (Ka ba), όπου βρίσκεται ο ιερός μαύρος λίθος, προσπαθώντας να τον απσασθούν ή να τον αγγίξουν. Κατόπιν διανύουν, τρέχοντας, επτά φορές ένα ορισμένο διάστημα που βρίσκεται μεταξύ των παλαιών λόφων Σαφά (Safa) και Μάρουα (Marwa). Το προσκύνημα περιλαμβάνει πορεία στο Αραφάτ, μερικές ώρες ανατολικά της Μέκκα, και κορυφώνεται με τη θυσία ζώων στην πόλη Μίνα -σε ανάμνηση της θυσίας του Αβραάμ όταν, για να υπακούσει στον Θεό, δέχθηκε να θυσιάσει τον Ισμαήλ (όχι τον Ισαάκ) - και τελειώνει με επίσκεψη στον τάφο του προφήτη στη ΜΕδίνα. Η χατζ ενισχύει τη συνοχή των μουσουλμάνων σε παγκόσμιο επίπεδο, εξαίροντας την ενότητα της ούμμα', της ισλαμικής κοινότητας". [...]

Στροβιλιζόμενοι δερβίσηδες
"Σουφφισμός. Παράλληλα με το νομοκρατικό, ηθικιστικό και μαχητικό πνεύμα, που μαζί με μια λογικά σχηματοποιημένη θεολογία δέσποσαν στο σουννιτικό Ισλάμ, δεν άργησαν να παρουσιαστούν και άλλες ροπές που τόνισαν την ανάγκη υπερβάσεως των θρησκευτικών κανόνων, των νοηματικών σχημάτων και νόμων, συνηγορώντας για μια βιωματική προσέγγιση του Θεού. Η τάση αυτή του θρησκευτικού μυστικισμού ισχυροποιήθηκε από τότε στους κόλπους της ούμμα, της ισλαμικής κοινότητας, εντάχθηκαν πληθυσμοί με εσωτερική ευαισθησία και μακραίωνη φιλοσοφική καλλιέργεια [...] Στην Τουρκία τα μέλη των μουσουλμανικών μοναχικών ταγμάτων ήταν γνωστά με το όνομα "δερβίσηδες". Στην Ινδία και το Πακιστάν ονομάσθηκαν "φακίρηδες", στη Βόρεια Αφρική 'αδελφοί'. Τα μέλη των διαφόρων ταγμάτων ξεχωρίζουν  συνήθως από του ρούχο και το κάλυμμα της κεφαλής τους. Οι μοναστικές αυτές κοινότητες παρουσίασαν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους όσον αοφρά το λατρευτικό τυπικό τους και τη στάση τους απέναντι στην παράδοση. Το κοινό όμως χαρακτηριστικό των μελών τους είναι η έντονη προσκόλληση στο Ισλάμ και η προσπάθεια υπερβάσεως της ατομικότητάς τους με αγαπητική αφοσίωση στον Αλλάχ. Η αγαμία δεν υπήρξε υποχρεωτική για τους μουσουλμάνους ασκητές".


Αποσπάσματα από τη μελέτη του Αναστασίου (Γιαννουλάτου) Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας, Ίχνη από την αναζήτηση του Υπερβατικού. Συλλογή θρησκειολογικών μελετημάτων, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2004, σελ.249-253, 266 και 269 αντίστοιχα για κάθε απόσπασμα.

Για να δείτε την παρουσίαση των δ.ε. 30 και 31 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Β΄ Λυκείου πατήστε  ΕΔΩ