Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

2.1 Πίστη - Α΄ Λυκείου (Θεματική Ενότητα 2. Θρησκευτικότητα)




"ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· πορεύου εἰς εἰρήνην" (Λκ. 8,48)
"Ἔστιν δὲ πίστις ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων" (Εβρ. 11,1)

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας
Εισαγωγή
Στην πρώτη θεματική ενότητα ερευνήσαμε τη σημασία του ανθρώπου ως πρόσωπο στον θρησκευτικό αλλά και στον ευρύτερο κοινωνικό και πολιτιστικό χώρο. Ταυτόχρονα αναζητήσαμε στοιχεία για το θέμα μας στις ζωντανές θρησκείες του πλανήτη και ψηλαφήσαμε την αναζήτηση του Θεού από τον άνθρωπο, συνδέοντάς τη με την αναζήτηση του εαυτού μας. Στη συνέχεια προχωρήσαμε στην επικοινωνία που αποτελεί βασικό στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού και αναφέρεται επιπρόσθετα και στην επικοινωνία με τον Θεό μέσω της προσευχής.

Η επικοινωνία αυτή διαμορφώνει το ήθος του ανθρώπου, το οποίο διακρίνεται από την ηθικολογία και την φαρισαϊκή υποκρισία. Αποκορύφωμα αυτού του ήθους είναι η αγιότητα και η ολοκληρωτική προσπάθεια μίμησης της ζωής του Χριστού. Το τελευταίο αυτό θέμα το μελετήσαμε μέσα από ταινίες και κείμενα που αποτυπώνουν την αγιότητα σύμφωνα με τη χριστιανική θεολογική παράδοση.

Στην καινούρια μας θεματική ενότητα θα ασχοληθούμε με τη θρησκευτικότητα και θα προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τη σημασία της στον χριστιανικό αλλά και τον ευρύτερο θρησκευτικό κόσμο. 


Πριν ξεκινήσουμε τις αναζητήσεις μας στην πρώτη θεματική έννοια, ας δούμε σύντομα τι σημαίνει θρησκευτικότητα.
Για να καταλάβουμε τη θρησκευτικότητα απαιτείται να γνωρίσουμε τη σημασία της λέξης θρησκεία.

Ας δούμε την αρχική σημασία: θρώσκω

καθώς και τη σημερινή έννοια ης λέξης: θρησκεία

1. Η πίστη στον κοινωνικό χώρο
Στις καθημερινές μας επαφές χρησιμοποιούμε κι ακούμε συχνά τη λέξη "πίστη".
Μπορείτε να ανακαλύψετε τη σημασία της "πίστης" στις παρακάτω προτάσεις που προέρχονται από τομείς της καθημερινής μας ζωής;

α) Η πίστη στο εμπόριο και στις συναλλαγές με μια τράπεζα (πιστωτικό ίδρυμα);


β) Η πίστη στην πολιτική.


γ) Η πίστη στους γιατρούς.


δ) Η πίστη στη φιλία.


Τελικά τι είναι "πίστη" στην καθημερινή ζωή;

Και μερικά ερωτήματα που προέκυψαν στην τάξη:
Πως η πίστη συγκροτεί τη συνεργασία και την πρόοδο μιας κοινωνίας;
Η πίστη μεταξύ των ανθρώπων μπορεί να συμβάλει στην πρόοδο της έρευνας και της τεχνολογίας;
Ποια είναι η σχέση μεταξύ πίστης και κριτικής σκέψης;

2. Η πίστη στον θρησκευτικό κόσμο
Ορισμένοι θεωρούν την πίστη ως τυφλή υποταγή


κι άλλη ως σχέση με την ανώτερη δύναμη που θα τους οδηγήσεις στη σωτηρία (σχετικά με τη σωτηρία θα δούμε και παρακάτω)



Που είναι όμως η αλήθεια; Υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ πίστης, κριτικής σκέψης και ελευθερίας;

3. Η πορεία της πίστης - Δύο ιστορίες από την Αγία Γραφή

Ι. Η σχέση του Αβραάμ και της Σάρας με τον Θεό

-Το κάλεσμα του Θεού και η ανταπόκριση του ανθρώπου: Ο Αβραάμ υπακούει στον Θεό και πορεύεται για τη Γη της Επαγγελίας

"Ο Κύριος είπε στον Άβραµ: «Φύγε από τη χώρα σου, από τους συγγενείς σου κι από το σπίτι του πατέρα σου και πήγαινε σε µια χώρα που εγώ θα σου δείξω. Θα κάνω από σένα ένα µεγάλο έθνος και θα σε ευλογήσω. Θα κάνω το όνοµά σου ξακουστό και θα είσαι ευλογία για τους άλλους… Μ’ εσένα θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης»… Έτσι ο Άβραµ αναχώρησε όπως του είπε ο Κύριος…
"Μαζί του πήρε τη γυναίκα του, τη Σάρα, και το Λωτ, γιο του αδερφού του, όλα τα υπάρχοντά τους που είχαν συγκεντρώσει, καθώς επίσης και τους δούλους και τις δούλες που είχαν αποκτήσει στη Χαρράν. Και έφτασαν στη Χαναάν. Ο Άβραµ διέσχισε τη χώρα ως την περιοχή της Συχέµ..." 


-Η πίστη μπορεί να ξεκινά από την αμφισβήτηση;


"Όταν παρουσίαστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ και τη Σάρα τους υποσχέθηκε ότι σε μεγάλη ηλικία θα γεννήσουν το γιό τους. "Η Σάρρα λοιπόν γέλασε κρυφά καθώς σκεφτόταν: 'Αφού γέρασα, είναι δυνατό να έχω ορμές; Κι ο άντρας μου είναι κι αυτός γέροντας΄. Αλλά ο Κύριος είπε στον Αβραάμ: 'Γιατί γέλασε η Σάρρα; Γιατί αμφιβάλλεο ότι θ' αποκτήσει γιο τώρα που γέρασε; Τίποτα δεν είναι αδύνατο για τον Κύριο! Όταν την ίδια εποχή ύστερα από ένα χρόνο θα ξαναρθώ σπίτι σου, η Σάρρα θα έχει γιο'. Η Σάρρα αρνήθηκε και είπε: ' Δε γέλασα΄ -γιατί φοβήθηκες. Αλλά κείνος της είπε: 'Κι όμως γέλασες'" (Γεν.18, 12-15)

"Ο Κύριος φρόντισε για τη Σάρρα, όπως είχε πει, και έκανε γι’ αυτήν ό,τι είχε υποσχεθεί. Έτσι, η Σάρρα έµεινε έγκυος και γέννησε ένα γιο στον Αβραάµ, στα γηρατειά του, στο χρόνο που είχε ορίσει ο Θεός. Ο Αβραάµ ονόµασε το γιο που του γέννησε η Σάρρα Ισαάκ…"

-Η πίστη ως σχέση εμπιστοσύνης: Η θυσία του Ισαάκ
"-          Γεν 22,1-19: Η θυσία του Ισαάκ 
Ύστερα από τα γεγονότα αυτά, ο Θεός δοκίμασε τον Αβραάμ και του είπε: «Αβραάμ!» Εκείνος απάντησε: «Ορίστε». 2«Πάρε το γιο σου», του λέει ο Θεός, «το μονογενή, που τον αγαπάς, τον Ισαάκ, και πήγαινε να τον θυσιάσεις στη χώρα Μοριά, σ’ ένα από τα βουνά που εγώ θα σου δείξω». Ο Αβραάμ σηκώθηκε νωρίς το πρωί, σαμάρωσε το γαϊδουράκι του και πήρε μαζί του δύο από τους δούλους του και το γιο του τον Ισαάκ. Έσχισε τα ξύλα για τη θυσία και ξεκίνησε για τον τόπο που του είπε ο Θεός. 4Την τρίτη μέρα κοίταξε πέρα και είδε τον τόπο από μακριά. 5Τότε είπε στους δούλους του: «Καθίστε εσείς εδώ με το γαϊδουράκι, κι εγώ με το παιδί θα πάμε ως εκεί να προσκυνήσουμε κι έπειτα θα γυρίσουμε».



Πήρε ο Αβραάμ τα ξύλα της θυσίας και τα φόρτωσε πάνω στον Ισαάκ το γιο του, πήρε στο χέρι του τη φωτιά και το μαχαίρι, και βάδιζαν οι δυο μαζί. 7Κάποια στιγμή ο Ισαάκ είπε στον πατέρα του: «Πατέρα μου». Κι εκείνος αποκρίθηκε: «Ορίστε, παιδί μου». «Έχουμε τη φωτιά και τα ξύλα», είπε το παιδί, «αλλά πού είναι το αρνί για τη θυσία;» 8Ο Αβραάμ αποκρίθηκε: «Ο Θεός θα φροντίσει για το αρνί της θυσίας, παιδί μου». Και συνέχισαν το δρόμο τους. Όταν έφτασαν στον τόπο που τους είχε πει ο Θεός, ο Αβραάμ έχτισε εκεί το θυσιαστήριο, ετοίμασε τα ξύλα, έδεσε το γιο του τον Ισαάκ και τον έβαλε στο θυσιαστήριο πάνω από τα ξύλα. 10Ύστερα άπλωσε το χέρι του και πήρε το μαχαίρι για να σφάξει το παιδί του. 11Αλλά ο άγγελος του Κυρίου τού φώναξε από τον ουρανό και του είπε: «Αβραάμ, Αβραάμ!» Κι εκείνος απάντησε: «Ορίστε». 12Και του είπε: «Μην απλώσεις χέρι στο παιδί και μην του κάνεις τίποτε, γιατί τώρα ξέρω ότι φοβάσαι το Θεό και δε μου αρνήθηκες το μοναχογιό σου». 



Ο Αβραάμ κοίταξε τριγύρω και είδε ένα κριάρι πιασμένο από τα κέρατα σ’ ένα θάμνο. Έτρεξε, το πήρε και το θυσίασε αντί για το γιο του. 14Τον τόπο εκείνο ο Αβραάμ τον ονόμασε Γιαχβέ-Ιερέ, γι’ αυτό μέχρι σήμερα λέγεται: «Σ’ αυτό το βουνό παρουσιάστηκε ο Κύριος». 
Ο άγγελος του Κυρίου φώναξε για δεύτερη φορά στον Αβραάμ από τον ουρανό 16και του είπε: «Εγώ ο Κύριος ορκίζομαι στον εαυτό μου, ότι επειδή έκανες την πράξη αυτή και δε μου αρνήθηκες το μοναχογιό σου, 17θα σε ευλογήσω με το παραπάνω και θα σου δώσω αναρίθμητους απογόνους σαν τ’ αστέρια του ουρανού και σαν την άμμο που είναι στις ακτές της θάλασσας. Ο απόγονός σου θα κατακτήσει τις πόλεις των εχθρών του. 18Με τον απόγονό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης, επειδή υπάκουσες στην εντολή μου». Μετά ο Αβραάμ γύρισε στους δούλους του και ξεκίνησαν όλοι μαζί για τη Βέερ-Σεβά, κι ο Αβραάμ εγκαταστάθηκε εκεί ".

Σε ποια σημεία της διήγησης η πίστη φαίνεται ως σχέση εμπιστοσύνης;

Παρακολουθώντας το παρακάτω απόσπασμα από την ταινία για την ιστορία του Αβραάμ, ας εστιάσουμε στο πρόσωπο του πρωταγωνιστή τη στιγμή που μαθαίνει την επιθυμία του Θεού, αλλά κια στη συνέχεια όταν ετοιμάζεται να θυσιάσει τον Ισαάκ του κι όταν ο άγγελος τον πληροφορεί για την εντολή του Θεού.
Με βάση αυτό το απόσπασμα να περιγράψετε τα διαδοχικά στάδια της πίστης.


ΙΙ. Η πίστη του Ζακχαίου: Η προσμονή και η επιβεβαίωση (Λκ. 19, 1-10)

την πόλη Ιεριχώ κόσμος πολύς συγκεντρώθηκε, για να δει και ν’ ακούσει τον Ιησού. Ανάμεσά τους και ο Ζακχαίος, που ήταν τελώνης, δηλαδή φοροεισπράκτορας. Οι τελώνες ήταν περιφρονημένοιγιατί έπαιρναν περισσότερο φόρο από εκείνον που έπρεπε να πληρώσουν οι άνθρωποι. Επειδή ο Ζακχαίος ήταν κοντός και δεν ήταν εύκολο να διακρίνει το Χριστό, σκαρφάλωσε σε μια συκομουριά και με ανυπομονησία προσπαθούσε να τον ξεχωρίσει μέσα στο πλήθος.
Ξαφνικά ο Ιησούς γύρισε προς το μέρος του και του είπε:
− Ζακχαίε, κατέβα γρήγορα, γιατί σήμερα θα έρθω στο σπίτι σου.
Γεμάτος έκπληξη και χαρά ο Ζακχαίος κατέβηκε και έτρεξε να ετοιμάσει το σπίτι του, για να υποδεχτεί τον Ιησού. Κάποιοι όμως που βρέθηκαν μπροστά στο περιστατικό απόρησαν κι άρχισαν να διαμαρτύρονται ταραγμένοι:
− Καλά, στο σπίτι αυτού του αμαρτωλού βρήκε να μείνει ο Διδάσκαλος;
Ο Κύριος όμως, που βλέπει στις καρδιές των ανθρώπων, ήξερε. Ήξερε πως ο Ζακχαίος δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένος από τη ζωή του και ζητούσε μια ευκαιρία ν’ αλλάξει τρόπο ζωής, δηλαδή να μετανοήσει. Ο ερχομός του Ιησού στο σπίτι του Ζακχαίου έμοιαζε μ’ ένα απλωμένο χέρι σε κάποιον που ζητάει βοήθεια.
Κι ο Ζακχαίος ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Ιησού. Μπροστά σε όλους εκείνους που τον γνώριζαν και ήξεραν την παλιά ζωή του είπε:
− Κύριε, υπόσχομαι να δώσω τα μισά από τα υπάρχοντά μου στους φτωχούς και ν’ ανταποδώσω στο τετραπλάσιο όσα πήρα με αδικίες.
Τότε ο Ιησούς είπε σ’ όσους ήταν εκεί μαζεμένοι:
− Σήμερα μπήκε η σωτηρία σ’ αυτό το σπίτι. Γιατί ο Yιός του Ανθρώπου ήρθε στον κόσμο, για να σώσει τους ανθρώπους που έχουν χάσει το δρόμο τους".

Στο παρακάτω βίντεο υπάρχει η η διήγηση της ιστορίας.


Έννοια και περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης

"Αρχικά λέγοντας πίστη εννοούμε την εμπιστοσύνη σε κάποιον και τη βεβαιότητα για κάτι, οι οποίες στηρίζονται σε αξιόπιστες μαρτυρίες. Αυτή η έννοια της πίστης διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο σε όλες τις δραστηριότητες και τις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων. Σε δεύτερο επίπεδο η πίστη παρατηρείται σε όλες τις θρησκείες και αποτελεί το συνδετικό κρίκο του πιστού με το Θεό. Η θρησκευτική πίστη είναι βασικό στοιχείο της πνευματικής ζωής και του πολιτισμού των λαών. Σε ένα άλλο επίπεδο τοποθετείται η χριστιανική πίστη, η οποία εννοιολογικά και ουσιαστικά υπερβαίνει τα δύο προηγούμενα. Κι αυτό γιατί προϋποθέτει δύο πρόσωπα εκείνο του πιστού χριστιανού, ο οποίος νοείται ως «εικόνα» του Θεού και εκείνο «του Θεού του ζώντος» (Ματθ. 16, 16)".
Από το βιβλίο των Θρησκευτικών της Β΄ λυκείου, ΔΕ 24, σ. 196-197,

4. Πίστη και ιδεολογία (όταν η πίστη αρρωσταίνει)


Είπε ο Κύριος αυτή την παραβολή. Δυο άνθρωποι ανέβηκαν στο Ναό για να προσευχηθούν ο ένας ήταν Φαρισαίος και ο άλλος ήταν τελώνης. Ο Φαρισαίος στάθηκε και προσευχόταν στον εαυτό του με αυτά τα λόγια:
«Θεέ μου, σ' ευχαριστώ, γιατί εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους τους ανθρώπους, που είναι κλέφτες, άδικοι, άτιμοι ή και σαν αυτόν τον τελώνη· νηστεύω δυο φορές την εβδομάδα, δίνω το ένα δέκατο απ' όλα τα εισοδήματα μου.
Και ο τελώνης στεκόταν από μακριά και δεν ήθελε ούτε τα μάτια του να σηκώσει στον ουρανό, μόνο χτυπούσε στο στήθος του και έλεγε· Θεέ μου, συχώρεσε με τον αμαρτωλό.
Σας λέγω πως αυτός κατέβηκε στο σπίτι του συχωρεμένος παρά ο άλλος. Γιατί όποιος υπερηφανεύεται θα ταπεινωθεί, ενώ όποιος ταπεινώνεται θα ανυψωθεί. ".


Δύο μαθητές μπορούν να αυτοσχεδιάσουν παρουσιάζοντας την παραβολή του "Τελώνη και Φαρισαίου".

Πως αντιλαμβάνεται ο φαρισαίος την πίστη στον Θεό; Ποια στοιχεία χαρακτηρίζουν την πίστη του;
Πως αντιλαμβάνεται ο τελώνης την πίστη στον Θεό; Ποια στοιχεία χαρακτηρίζουν την πίστη του; Ποιος από τους δυο πρωταγωνιστες της διήγησης πιστεύει πραγματικά στον Θεό;
Μπορείτε να αιτιολογήσετε την απάντησή σας;

5. Η δυσκολία της πίστης - Πέρα από τις αντικειμενικές βεβαιότητες
Τέλος θα ήθελα να ακούσουμε ένα τραγούδι σχετικό με το θέμα μας. Το τραγούδι αυτό του Αλκίνοου Ιωαννίδη έχει τον τίτλο "Μικρή πτητική θεολογία". Ας προσέξουμε τους στίχους και ειδικά τις δύο τελευταίες στροφές και τον τρόπο που τις ερμηνεύει ο τραγουδοποιός.
Δύσκολο πράγμα η αληθινή πίστη και υπάρχει πέρα από τις αντικειμενικές βεβαιότητες! Τι λέτε;


Κι αν ούτε σπέρνουνε τ' αηδόνια,
ούτε θερίζουν

είναι που στέκονται στο πιο ψηλό κλαδί

και μεταφράζουν την εικόνα που αντικρίζουν

σε δέντρο που είδε το Θεό και κελαηδεί.



Δε σε πιστεύω πια,

δε σε πιστεύω ακόμη

μ'έχει κουράσει

της αλήθειας σου το φως.
Λίγη σκιά να βρω,
στα μάτια λίγη σκόνη
το παραμύθι μου να ζήσω ο φτωχός.
Κι αν ούτε σπέρνουνε τ' αηδόνια,
ούτε θερίζουν

είναι που στέκονται στο πιο ψηλό κλαδί
και μεταφράζουν την εικόνα που αντικρίζουν
σε δέντρο που είδε το Θεό και κελαηδεί.

Δε σε πιστεύω πια,
δε σε πιστεύω ακόμη
μ'έχει κουράσει
της αλήθειας σου το φως.
Λίγη σκιά να βρω,
στα μάτια λίγη σκόνη


το παραμύθι μου να ζήσω ο φτωχός.


6. Η σχέση πίστης και αγάπης
                                                                            " -    Γέροντα, τι σχέση υπάρχει ανάμεσα στην πίστη και την αγάπη;
-  Πρώτα είναι η πίστη και μετά έρχεται η αγάπη. Πρέπει να πιστεύει κανείς, για να αγαπάει. Δεν μπορεί να αγαπήσει κάτι που δεν το πιστεύει. Γι’ αυτό, για να αγαπήσουμε τον Θεό, πρέπει να πιστέψουμε στον Θεό. Ανάλογη με την πίστη που έχει κανείς είναι και η ελπίδα και η αγάπη και η θυσία για τον Θεό και τον πλησίον. Η θερμή πίστη στον Θεό γεννάει την θερμή αγάπη προς τον Θεό και προς την εικόνα του Θεού, τον συνάνθρωπό μας. Και από την υπερχείλιση της αγάπης μας – που δεν χωράει στην καρδιά και χύνεται έξω – ποτίζονται και τα καημένα τα ζώα. Πιστεύουμε πολύ, αγαπάμε πολύ".
Γέροντος Παΐσίου Αγιορείτου Λόγοι Β΄. Πνευματική αφύπνιση.
Σουρωτή Θεσσαλονίκης: Ι. Ησυχαστήριον «Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος», σ. 273.

7. Η πίστη, η θυσία, η εμπρακτη αγάπη και η προσδοκία
Ολοκληρώνοντας τη συνάντησή μας με θέμα την πίστη, θα ήθελα να εξετάσουμε και τις ακόλουθες περιπτώσεις όπου η πίστη διαδραματίζει πάλι πρωταγωνιστικό ρόλο.

α) Ο Χριστός όταν θεράπευε κάποιον συνήθως έλεγε:
"Η πίστη σου σε έσωσε".

Πως κατανοείτε αυτή την πίστη;

Σημείο (θαύμα): σημάδι ενός άλλου τρόπου ζωής




β) Σε προηγούμενη συνάντησή μας συζητήσαμε για τους μάρτυρες;
Τι θεωρείτε ότι τους έκανε να θυσιάσουν τη ζωή τους;






γ) Οι χριστιανοί στο Σύμβολο της Πίστεως λένε: "Προσδοκώ ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος".

Τι σημαίνει "προσδοκία"; Ποια είναι η σχέση της προσδοκίας με την πίστη;

Με λίγα λόγια
"Η ιδεολογική εκδοχή της πίστης εκλαμβάνει τη μαρτυρία της εκκλησιαστικής εμπειρίας σαν θεωρητικές ακριβώς προτάσεις με συνεπαγωγές άμεσης χρησιμότητας για την πρακτική του ανθρώπινου βίου. Πίστη δεν σημαίνει πια την εμπιστοσύνη πού χαρίζεται στον άνθρωπο όταν ειλικρινά αγαπάει, δεν προϋποθέτει ή πίστη το άθλημα σχέσεων κοινωνίας για να ελευθερωθεί ό άνθρωπος από τη δουλεία στο εγώ." (Γιανναράς, Χ. (20072). Ενάντια στη θρησκεία. Αθήνα: Ίκαρος, σ. 86-87)


  Έννοια και περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης 
"Καταρχήν, η χριστιανική πίστη δεν είναι θεωρητική γνώση ή πεποίθηση για κάποια αφηρημένη θρησκευτική αλήθεια. Είναι απόλυτη και χωρίς δισταγμούς βεβαιότητα για τις αλήθειες που διδάσκει η Εκκλησία. Κατά τον Απ. Παύλο είναι η ακλόνητη πεποίθηση για την πραγματική και βέβαιη ύπαρξη αγαθών που ελπίζουμε να αποκτήσουμε κάποτε και η βεβαιότητα γι' αυτά που δε βλέπουμε: «Πίστη σημαίνει σιγουριά γι’ αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα γι’ αυτά που δε βλέπουμε» (Εβρ 11, 1). Τελικά η χριστιανική πίστη είναι μια προσωπική συνάντηση και σχέση πιστού και Θεού· μια σχέση ανεπιφύλακτης εμπιστοσύνης όμοια με τη σχέση παιδιού και γονιού. Η συνάντηση αυτή άλλοτε πραγματοποιείται αιφνίδια (π.χ. Απ. Παύλος) και άλλοτε βαθμιαία (π.χ. άγιος Αυγουστίνος). Το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης είναι τα «δόγματα», δηλαδή οι υπέρ λόγον αλήθειες, που πηγάζουν από την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Οι αλήθειες αυτές περιέχονται συνοπτικά στο Σύμβολο της Πίστεως και τις αναλύσαμε στα πρώτα μαθήματά μας. Αναφέρονται στον τριαδικό Θεό, στο Θεάνθρωπο Χριστό, στη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου με κύριο σκοπό τη σωτηρία του από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος και στην έσχατη πραγματικότητα την ανάσταση των νεκρών και τη μέλλουσα Βασιλεία του Θεού. Είναι ευνόητο ότι η χριστιανική πίστη προϋποθέτει την ανθρώπινη ελευθερία, στην οποία και απευθύνεται ο Χριστός: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει το σταυρό του κι ας με ακολουθεί» (Μκ 8, 34)."
Από το βιβλίο των Θρησκευτικών της Β΄ λυκείου, ΔΕ 24, σ. 196-197

Ολοκληρώνοντας αυτή την ανάρτηση, θα ήθελα να παρατηρήσω ότι η πίστη ως σχέση εμπιστοσύνης προς τον Θεό ή έναν φίλο εκφράζεται με ποικίλους τρόπους που θεμελιώνονται στην αγάπη. Στο χώρο της θρησκείας η έκφραση της πίστης πραγματώνεται μέσα από τη λατρεία. Κι αυτό θα είναι το θέμα έρευνάς μας στην επόμενη συνάντησή μας.