Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

2.1 Πλούτος - Γ΄ Λυκείου (Θ.Ε. 2η: Προκλήσεις)

"Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη, όπου τους αφανίζει ο σκόρος και η σκουριά [...] 
να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό, όπου δεν τους αφανίζουν ούτε ο σκόρος ούτε η σκουριά" (Μτθ. 6, 19-20)

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας
Εισαγωγή
Οι φετινές πρώτες συναντήσεις μας είχαν ως θέμα τη στάση και τις προτάσεις της Χριστιανικής εκκλησίας και των μεγάλων και ζωντανών θρησκευμάτων του πλανήτη απέναντι στην επιστημονική πρόοδο, την τεχνολογική εξέλιξη, στα ηθικά ζητήματα που ανακύπτουν από τα σύγχρονα επιτεύγματα της βιοιατρικής καθώς και στην επιταχυνόμενη καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

Στην επόμενη θεματική μας ενότητα θα ασχοληθούμε με τις σύγχρονες προκλήσεις σε ποικίλα κοινωνικά ζητήματα. Πιο συγκεκριμένα θα ασχοληθούμε σε μεγάλο εύρος με θέματα που αναφέρονται στην εργασία, τη συμβίωση και την επανάσταση. Όμως, η αρχή θα γίνει με την έννοια του πλούτου.

Ποια είναι η θέση των θρησκειών και ειδικότερα του Χριστιανισμού απέναντι στον πλούτο; 
Οι θρησκείες υπάρχουν για να αγωνίζονται απέναντι στην κοινωνική αδικία και εκμετάλλευση;
Μήπως οι θρησκείες λειτουργούν υπέρ των πλουσίων;
Ποιες δράσεις λαμβάνουν οι θρησκείες για να ανακουφίσουν τον ανθρώπινο πόνο;
Αυτά και άλλα πολλά στις επόμενες δύο συναντήσεις μας.
1. Μια πρώτη προσέγγιση
Μια ομάδα μαθητών/τριων από το 2ο Περιφερειακό Γυμνάσιο της Λευκωσίας δημιούργησε το παρακάτω βίντεο με τίτλο"Φτώχεια, πλούτος, μια τραγική αντίθεση". Στο βίντεο ακούγεται το τραγούδι των Evanescence - "Away from me". Ας παρακολουθήσουμε την όμορφη αυτή εργασία και ας ξεκινήσουμε τους προβληματισμούς μας.


Θεωρείτε ότι είναι υπερβολικές οι εικόνες που αποτυπώνονται στο  βίντεο;
Ποια είναι τα αίτια αλλά και οι συνέπειες του ανεξέλεκτου πλουτισμού μιας μικρής ομάδας ανθρώπων;

Γνωρίζετε ποια είναι η θέση των θρησκειών απέναντι στον πλούτο, τη φτώχεια, και την ιδιοκτησία;

2. Η διάκριση μεταξύ πνευματικού και υλικού πλούτου στην Ορθόδοξη Εκκλησία.
Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζονται οι θέσεις του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου για τον πλούτο και τη φτώχεια.

Θεωρείτε ότι χαρακτηρίζονται από διαχρονικότητα; Θα μπορούσαν αυτά τα λόγια να είναι ένα σύγχρονο κήρυγμα στην Εκκλησία;
Θα μπορούσαν αυτά που λέγονται στο βίντεο να είναι τα λόγια ενός πολιτικού;

3. Οι θρησκείες απέναντι στις κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες διαβίωσης


Στη συνέχεια ας μελετήσουμε τα κείμενα στα φύλλα εργασίας και ας προσπαθήσουμε στις ομάδες μας να ανακαλύψουμε και να κατανοήσουμε τη θέση των θρησκειών απέναντι στη φτώχεια.

4. Η ευθύνη των πιστών
Σε άμεση σχέση με τα κείμενα που μελετήσαμε θα προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τη θέση των πιστών απέναντι στον πλούτο και τη φτώχεια μέσα από ορισμένες φωτογραφίες. Ας φανταστούμε ότι είμαστε οι ζωγράφοι ή οι σκιτσογράφοι και προσπαθούμε να κινητοποιήσουμε τους πιστούς διαφόρων θρησκειών. Ποιο είναι το μήνυμα κάθε εικόνας;





5. Προσωπικότητες από τη θρησκεία που διεδραμάτισαν ή διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο απέναντι στη φτώχεια (κατ' επιλογή).
Αρχιεπίσκοπος Τιράνων και  πάσης Αλβανίας Αναστάσιος - Ο οικουμενικός ιεραπόστολος και διάκονος 

Πάπας Ρώμης Φραγκίσκος - Ο Πάπας των Φτωχών
Μοχάτμα Γκάντι - Κοινωνικός αναμορφωτής της Ινδίας με θεμέλιο τις αρχές του Ινδουισμού 


Μητέρα Τερέζα - Η ιεραπόστολος και διάκονος των Ινδιών

Μοναχή Νεκταρία (Παραδείση) - Ιεραπόστολος και διάκονος των Ινδών
Δαλάι Λάμα - Με σύνθημα την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη

Martin Luther King - Υπερασπιστής των δικαιωμάτων των μαύρων

Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος - Ο Πατριάρχης της Αγάπης 
6. Ο ρόλος της σύγχρονης Εκκλησίας
Βίντεο: "Αλληλεγγύη το αντίδοτο στη φτώχεια". Ας παρακουληθήσουμε ορισμένα αποσπάσματα και στη συνέχεια να εξετάσουμε τις προτάσεις αυτές κι αν μπορούν να δώσουν κάποια λύση στο πρόβλημα που εξετάζουμε. Τι άλλο απαιτείται να γίνει;


Με αφορμή το παραπάνω βίντεο θα ήθελα να θέσω έναν τελευταίο προβληματισμό.




Ελεημοσύνη: φανέρωση της έμπρακτης αγάπης ή απενοχοποίηση και άλλοθι της ανθρώπινης αδικίας; Ποια είναι η γνώμη σας;






Αντί επιλόγου
Ας δούμε ποιες είναι οι θέσεις ενός σύγχρονου χριστιανού και οικουμενικού διδασκάλου, του Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας Αναστασίου, σχετικά με το θέμα μας.

"Η ισραηλιτική σκέψη υπογράμμισε το καθήκον της ελεημοσύνης, συνδέοντάς το συχνά με το θέμα της δικαιοσύνης. Στον μεταγενέστερο Ιουδαισμό η φτώχεια θεωρήθηκε η μεγαλύτερη κακοτυχία και η παραδοσιακή αρχή της ελεημοσύνης μεταλλάχθηκε σε φιλάνθρωπο δανεισμό. Κεντρική θέση κατέχουν η δικαιοσύνη και η ελεημοσύνη και στο Ισλάμ. Ένα από τα βασικά καθήκοντα του μουσουλμάνου είναι η ΄ζακάτ΄ (ελεημοσύνη).
Ο κατεξοχήν πάντως υπερασπιστής των φτωχών αναδείχθηκε ο Ιησούς Χριστός με τη ζωή και τη διδασκαλία Του. Υπογράμμισε την αξιοπρέπεια του φτωχού, την αξία του ενώπιον του Θεού, στηλίτευσε την ασπλαχνία των πλουσίων, ύμνησε τη δικαιοσύνη, αποκάλυψε την αγάπη και επέμενε σ'  αυτήν" (Συνύπαρξη: Ειρήνη, φύση, φτώχεια, τρομοκρατία, αξίες. Θρησκειολογική θεώρηση, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2015, σ. 174).