Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

2.4 Επανάσταση - Γ΄ Λυκείου


"μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν" (Μτθ. 4, 17)

Εισαγωγή
Στη θ.ε. σχετικά με τη "συμβίωση" καταλήξαμε στη διαπίστωση ότι ο έρωτας μεταξύ άλλων είναι μια διαρκής πάλη για να γνωρίσει κάποιος/α το/τη σύντροφο/συντρόφισσά του αλλά και μια αυτοθυσιαστική κατάσταση. Ο έρωτας είναι μια συνεχής ακροβασία, η οποία αλλάζει μορφές στο πέρασμα του χρόνου. Μια από αυτές τις μορφές είναι η αγάπη, η οποία διώχνει κάθε φόβο. Η αγάπη αποτελεί βασικό στοιχείο για την ανθρώπινη συμβίωση σε κάθε επίπεδο του βίου. Η συμβίωση, επίσης, θεμελιώνεται στη θεραπεία του εγωκεντρισμού και στο ανιδιοτελές άνοιγμα στον πλησίον, όσο διαφορετικός κι αν είναι αυτός.

Μετά από όλα αυτά, σκέφτομαι μήπως ο έρωτας είναι η μεγαλύτερη επανάσταση;

Για να δούμε όμως τι σημαίνει επανάσταση ;



1. Η έννοια της επανάστασης σε διαφορετικές καταστάσεις


Τι είναι επανάσταση; Είναι το ίδιο με την εξέγερση;
Ποιες είναι οι μορφές της επανάστασης;

Ποιες επαναστάσεις γνωρίζετε στην Ελλάδα και στον κόσμο;

Ας ανακαλύψουμε το συγκεκριμένο νόημα της "επανάστασης" στα δύο παρακάτω βίντεο.
Το πρώτο αναφέρεται στη Γαλλική Επανάσταση στις 14 Ιουλίου του 1789, ενώ το δέυτερο σε μια διαφορετική επανάσταση, τη βιομηχανική.
Αφού παρακολουθήσουμε τα βίντεο, ας σκεφτούμε γιατί ονομάστηκαν αμφότερα τα γεγονότα -αν και διαφορετικά- επαναστάσεις.




Ποια είναι τα κοινά σημεία και στα δύο βίντεο, τα οποία δώσαν την ονομασία επανάσταση;
Και ένα επιπρόσθετο και λίγο άσχετο ερώτημα: Ο Χριστιανισμός αποτελεί επανάσταση;

2. Η θρησκευτική επανάσταση απέναντι σε κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές καταστάσεις
Ι. "Η δίκη των φακέλλων" - θεατρική παράσταση 
Ας ακούσουμε τους ηθοποιούς Νόνικα Γαλανέα και Αλέκο Αλεξανδράκη να μιλάνε για την υπόθεση του έργου καθώς και μερικές χαρακτηριστικές σκηνές από τη θεατρική επανάσταση (ΠΗΓΗ: http://nonikagalinea.gr/?page%20id=321).


Ποια είναι η επανάσταση των στρατιωτικών που δικάζονται;
Ποια είναι η επανάσταση που έκανε ο Χριστιανισμός;
Τι γνωρίζετε για το θρησκευτικό-επαναστατικό κίνημα του Μοχάτμα Γκάντι;
Θεωρείτε οι θρησκείες και ειδικά ο Χριστιανισμός ότι οφείλουν να συμμετέχουν σε επαναστάσεις που αποσκοπούν στην ελευθερία και τη βελτίωση της ζωής του ανθρώπου;

ΙΙ. Καμίλιο Τόρρες - Ένας Ρωμαιοκαθολικός επαναστάτης ιερέας
Πολλοί κληρικοί της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στη Λατινική Αμερική έχουν να επιδείξουν ένα πολύπλευρο έργο, που σχετίζεται τόσο με  την κοινωνική επανάσταση όσο και με τη πνευματική. Ενδεικτικά είναι τα παραδείγματα των "θεολόγων της απελευθέρωσης", πολλοί από τους οποίους είχαν μαρτυρικό βίο. 

Πρωτοστάτες της θεολογίας της απελεύθερωσης με λόγo έμπρακτο και πράξη ελλόγιμο ήταν οι Χέλντερ Καμάρα, Γκουσταύο Γκουτιέρες, Αντόνιο Φραγκιόζο, Όσκαρ Ρομέρο, Φράι Μπέτο κα. Για περισσότερα σχετικά με αυτό το θέμα μπορείτε να δείτε στο ιστολόγιο: Θεολογία Μεσοπέλαγα 

Σήμερα θα εξετάσουμε μια τέτοια περίπτωση. Θα αναφερθούμε στην ιστορία του Ρωμαιοκαθολικού επαναστάτη ιερέα Καμίλιο Τόρρες. Πληροφορίες θα λάβουμε από το Ιστολόγιο "Θεολογία Μεσοπέλαγα" που διαχειρίζεται ο θεολόγος Ανδρέας Αργυρόπουλος.
Στους ακόλουθους δύο πρώτους συνδέσμους συνδέσμους διαβάζουμε ορισμένα στοιχεία από τη ζωή του, ενώ στον τελευταίο ένα σχετικό κείμενο του θεολόγου Θανάση Παπαθανασίου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Ελευθεροτυπία"


i) Καμίλιο Τόρρες - Χριστιανοί και επανάσταση
ii) Δεν είναι για πούλημα
ii) Θανάση Παπαθανασίου - Ο παπάς δίπλα στον Τσε


Άραγε, τέτοιοι ιερείς υπήρξαν στην Ελλάδα; Γνωρίζετε στην επανάσταση του 1821 κανέναν ιερέα;








ΙΙΙ. Έλληνες κληρικοί της επανάστασης
Από τη σύγχρονη ιστορία, έχετε ακούσει για την περίπτωση του παπά Ανυπόμονου στην Ελλάδα;








3. Οι θρησκευτικές αλλαγές ως επανάσταση στο κατεστημένο. Το κήρυγμα του Χριστού

Πολλοί ονομάζουν τον Χριστό επαναστάτη. Η ερμηνευτική βέβαια θεώρηση που δίδει ο καθένας ποικίλει και εξαρτάται περισσότερο από τις ιδεολογικές του πεποιθήσεις. 
Αν υπάρχουν επαναστατικά χαρακτηριστικά στο κήρυγμα του Ιησού τότε ποια είναι αυτά;
Πως τα έχουν εκλάβει οι ανά τους αιώνες μαθητές Του;
Θα προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τις απαντήσεις αυτές μέσα από αποσπάσματα του Ευαγγελίου.


Ι. "μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν" (Μτθ. 4, 17)
Η μετάνοια μπορεί να έχει δυναμικό και επαναστατικό χαρακτήρα; Αν ναι, ποια στοιχεία της επανάστασης που αναφέραμε προηγουμένως διατηρεί;

ΙΙ. Τότε ο Ιησούς μίλησε στο πλήθος και στους μαθητές του 2και τους είπε: «Τη θέση του Μωυσή ως δασκάλου την πήραν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι. 3Όσα λοιπόν σας λένε να τηρείτε, να τα τηρείτε και να τα πράττετε· να μην κάνετε όμως κατά τα έργα τους, γιατί λένε μόνο και δεν πράττουν. 4Φτιάχνουν φορτία βαριά, που δύσκολα σηκώνονται, και τα φορτώνουν στους ώμους των ανθρώπων, ενώ οι ίδιοι δε θέλουν ούτε με το δάκτυλό τους να τα κινήσουν.5Όλα τα έργα τους τα πράττουν για να κάνουν καλή εντύπωση στους ανθρώπους. Πλαταίνουν τα φυλακτά τους και φαρδαίνουν τις άκρες από τα ιμάτιά τους. 6Τους αρέσουν οι καλύτερες θέσεις στα δείπνα και τα πρώτα καθίσματα στη συναγωγή, 7να τους χαιρετούν με σεβασμό στην αγορά και να τους φωνάζουν οι άνθρωποι “δάσκαλέ μου”.
8»Εσείς όμως να μη δεχτείτε να σας αποκαλούν “δάσκαλέ μου”. Ένας είναι ο δάσκαλός σας, ο Χριστός· κι εσείς όλοι είστε αδερφοί. 9Και πατέρα σας μην ονομάσετε κανέναν στη γη, γιατί ένας είναι ο Πατέρας σας: ο ουράνιος. 10Μην ονομαστείτε “ηγήτορες”, γιατί ο ηγήτοράς σας είναι ένας: ο Χριστός. 11Ο πιο σπουδαίος από σας να είναι υπηρέτης σας. 12Γιατί όποιος υψώσει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί· κι όποιος ταπεινώσει τον εαυτό του θα υψωθεί».
13«Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί κατατρώτε τις περιουσίες των χηρών, κάνετε όμως μεγάλες προσευχές για να φανείτε καλοί· γι’ αυτό η τιμωρία σας θα είναι ιδιαίτερα αυστηρή.
14»Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί κλείνετε στους ανθρώπους το δρόμο για τη βασιλεία των ουρανών. Ούτε εσείς μπαίνετε ούτε το επιτρέπετε σ’ όσους θέλουν να μπουν.
15»Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί τριγυρνάτε στη στεριά και στη θάλασσα για να κερδίσετε έναν προσήλυτο· κι όταν τον κερδίσετε, τον κάνετε ν’ αξίζει για την κόλαση δυο φορές παραπάνω από σας.[…]
23»Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί δίνετε στο ναό το ένα δέκατο από το δυόσμο, το άνηθο και το κύμινο, και δεν τηρείτε τις σπουδαιότερες εντολές του νόμου, τη δικαιοσύνη, την ευσπλαχνία και την πιστότητα. Αυτά όμως έπρεπε να κάνετε, χωρίς βέβαια να παραμελείτε κι εκείνα.24Τυφλοί οδηγοί, που περνάτε από στραγγιστήρι το κουνούπι και καταπίνετε ολόκληρη καμήλα.
25»Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, το περιεχόμενό τους όμως προέρχεται από αρπαγή και αδικία. 26Φαρισαίε τυφλέ, καθάρισε πρώτα το εσωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, για να έχει αξία και η εξωτερική τους καθαρότητα.

27»Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί μοιάζετε με τάφους ασβεστωμένους, που εξωτερικά φαίνονται ωραίοι, εσωτερικά όμως είναι γεμάτοι κόκαλα νεκρών και κάθε λογής ακαθαρσία. 28Έτσι κι εσείς, εξωτερικά φαίνεστε ευσεβείς στους ανθρώπους, κι εσωτερικά είστε γεμάτοι υποκρισία και ανομία.
29»Αλίμονό σας, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριτές, γιατί χτίζετε τάφους για τους προφήτες και διακοσμείτε τα μνήματα των δικαίων του Ισραήλ. 30“Αν ζούσαμε εμείς”, λέτε, “στην εποχή των προγόνων μας, δε θα παίρναμε μέρος μαζί τους στο φόνο των προφητών”. 31Έτσι ομολογείτε πως είστε απόγονοι αυτών που σκότωσαν τους προφήτες. 32Ολοκληρώστε λοιπόν τώρα εσείς ό,τι άρχισαν οι πρόγονοί σας. 33Φίδια, γεννήματα οχιάς, πώς θα ξεφύγετε από την τελική κρίση και την κόλαση;» (Μτθ. 23, 3-32)

Στο παραπάνω κείμενο ποια είναι τα επαναστατικά στοιχεία του κηρύγματος του Ιησού Χριστού;

4. Επαναστατικά χαρακτηριστικά του πιστού στην καθημερινή του ζωή

Ο ηθοποιός και τραγουδιστής Δημήτρης Πουλικάκος σε μια πρόσφατη συνέντευξή του δήλωσε:
"Πάντα υπήρξαν επαναστάσεις. Αυτά κάνουν κύκλους ή σπείρα κατά κάποιο τρόπο. Αναγέννηση, βιομηχανική, τεχνολογική, διαφωτισμός [...] την ανθρώπινη επανάσταση δε βλέπω". (Πηγή: http://www.nostimonimar.gr/dimitris-poulikakos-74-chronia-rok-en-rol/)

Τα λόγια αυτά ταιριάζουν με το πνεύμα των λόγων του Χριστού; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
Οι χριστιανοί σήμερα έχουν τα χαρακτηριστικά και τη φλόγα της επανάστασης του Χριστού;
Πως αντιδρούν απέναντι σε καταπιεστικούς θεσμούς ή σε διδακτορικά καθεστώτα; 

Επίλογος
Ξαναέρχομαι στο αρχικό μας ερώτημα. Ο έρωτας είναι επανάσταση;
Μια επανάσταση έχει μόνιμο χαρακτήρα; Μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα τυραννία;
Τελικά εκτός από το ψωμί, μήπως ο άνθρωπος χρειάζεται κάποιες άλλες προϋποθέσεις για να είναι υπαρκτικά ελευθερος;

Δύσκολο να απαντηθούν όλα αυτά τα ερωτήματα με θέσεις απόλυτα τεκμηριωμένες.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι περισσότερες επαναστάσεις καταλήγουν δυστυχώς σε μια νέα τυραννία όταν αναλάβουν την εξουσία, όπως ακούσαμε και στο τραγούδι του Μ. Μητσιά. Οι αιτίες σε γενικές γραμμές αναφέρονται στην ανθρώπινη ύπαρξη και σχετίζονται με ψυχολογικές εμμονές, τη διατήρηση της εξουσίας και κατά βάθος τον φόβο του θανάτου.

Άλλωστε, αυτές οι καταστάσεις αποτελούν τις βασικές αιτίες (κι όχι μόνο) που καταλύουν την ειρήνη και οδηγούν στο πόλεμο. Γι' αυτά και άλλα πολλά, όπως πάντα θα τα πούμε στις επόμενες συναντήσεις και αναρτήσεις μας! 

Επίμετρο
Αναζητώντας υλικό βρήκα και τα ακόλουθα βίντεο που ίσως μας φανούν χρήσιμα.

1) Ελληνική επανάσταση του 1821
https://www.youtube.com/watch?v=QDExS9oqtGI

2) Οκτωβριανή Επανάσταση 1917
https://www.youtube.com/watch?v=LqzouJRoifM

3) Beatles - Revolution
https://www.youtube.com/watch?v=BGLGzRXY5Bw