Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

3.1 Εκκλησία - Α΄ Λυκείου (Θ.Ε. 3 ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ)




"Ο Χριστός είναι ο αρχηγός της Εκκλησίας. 
Ο Χριστός είναι και ο σωτήρας του σώματός Του, δηλαδή της Εκκλησίας" (Εφ. 5, 23)
"Έτσι και το πλήθος των χριστιανών είμαστε ένα σώμα χάρη στο Χριστό" (Ρωμ. 12, 5)
"Εσείς όλοι μαζί αποτελείτε το σώμα του Χριστού, και είστε μέλη του, ο καθένας σας χωριστά." 
(Α΄ Κορ. 12,  27)
Εισαγωγή
Στη θεματική ενότητα με θέμα τη "Θρησκευτικότητα" ασχοληθήκαμε με ζητήματα που αναφέρονται στον τρόπο έκφρασης του πιστού προς τον Θεό. Πιο συγκεκριμένα, ανακαλύψαμε ότι η λέξη πίστη σημαίνει εμπιστοσύνη προς τον Θεό (ειδικά στον Χριστιανισμό), η λατρεία εκφράζει την αγάπη και την αφοσίωση με τρόπο ανιδιοτελές, ενώ η προσευχή είναι ο κατ' εξοχήν τρόπος επικοινωνίας των θρησκευόμενων ανθρώπων με τον Θεό. Στις συναντήσεις μας περιγράψαμε τη σημασία της γιορτής ως κοινής χαράς και προσδιορίσαμε σε ομάδες τις μεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανικής Εκκλησίας. Στο τέλος ασχοληθήκαμε με τη σημασία της σωτηρίας και την προσδιορίσαμε σε ένα διπλό επίπεδο: στη κοινωνική και τη μετα θάνατον.

Πολλές από τις αναφορές που έγιναν στη θ.ε. "Θρησκευτικότητα" ερευνούσαν τον θρησκευόμενο ατομικά. Στη νέα μας θεματική ενότητα θα ασχοληθούμε με τις θρησκευτικές κοινότητες. Ορισμένα από τα ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν είναι τα ακόλουθα. Με ποιους τρόπους μια θρησκευτική κοινότητα είναι ενωμένη στη λατρεία και την καθημερινή ζωή. Ποια είναι η ταυτότητά της και ποια τα όρια της που την απελλευθερώνουν από μια νομική αντίληψη της προσφοράς και της σωτηρίας. Ωστόσο, πριν ερευνήσουμε όλα τα παραπάνω, ας δούμε τι σημαίνει "Εκκλησία". Ένας όρος που συχνά λέμε. Ποια είναι η σημασία του στον Χριστιανισμό, στην κοινωνία αλλά και τι σημαίνει (αν σημαίνει) για εμάς;

Πριν ξεκινήσουμε, έχετε καμια ιδέα για το τι σημαίνει η λέξη "εκκλησία";
Ας δούμε την ετυμολογία και τον ορισμό της λέξης "εκκλησία".

1. Η Εκκλησία και τα εκκλησιαστικά σύμβολα
Στον κόσμο των θρησκειών σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα σύμβολα. Από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης της Εκκλησίας του Χριστού οι προφορικές παραδόσεις και τα γραπτά κείμενα των Μαθητών του Κυρίου και των ανά τους αιώνες μαθητών τους αποδοθηκαν σε τοιχογραφίες, ψηφιδωτά δάπεδα, σκεύη  κλπ.
Για να κατανοήσουμε τη σημασία των συμβόλων αλλά και το μήνυμά τους θα προσπαθήσουμε να αντιστοιχήσουμε τα κείμενα στα φύλλα εργασίας με τις εικόνες που βλέπετε εδώ. 






α) «Εγώ είμαι ο καλός ποιμένας· ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του για χάρη των προβάτων… Εγώ είμαι ο καλός βοσκός. Όπως ο Πατέρας αναγνωρίζει εμένα κι εγώ αυτόν, έτσι κι εγώ αναγνωρίζω τα δικά μου πρόβατα κι εκείνα αναγνωρίζουν εμένα· και θυσιάζω τη ζωή μου για χάρη των προβάτων» (Ιω. 10, 11,και 14-15).
β) «Εγώ είμαι το κλήμα ἄμπελος»), εσείς οι κληματόβεργες («τά κλήματα»). Εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου κι εγώ μαζί του, αυτός δίνει άφθονο καρπό, γιατί χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε» (Ιω. 15. 5).
γ) «…εμείς που καταφύγαμε σ’ αυτόν (τον Θεό) οφείλουμε να μείνουμε σταθεροί σ’ αυτά που ελπίζουμε. Αυτή μας η ελπίδα μάς ασφαλίζει και μας βεβαιώνει σαν άγκυρα» (Εβρ. 6, 18β-19).
δ) "Εγώ είμαι το Άλφα και το Ωμέγα΄, λέει ο Θεός, ο Παντοκράτορας Κύριος, αυτός που αληθινά υπάρχει και υπήρχε και θα 'ρθεί" (Αποκ. 1,8)

-Θυμάστε τι συμβόλιζε η λέξη "ΙΧΘΥΣ" για τους πρώτους χριστιανούς;
-Ποια η σημασία κάθε ζεύγους εικόνας-κειμένου;
-Σε ποιο πρόσωπο αναφέρονται οι παρακάτω φωτογραφίες;
-Μπορείτε να συνδυάσετε τη σημασία τους με τη σημασία της λέξης "Εκκλησία";

2. Η Εκκλησία ως λατρευτική κοινότητα
Τι είναι για εμάς η Εκκλησία σήμερα.
Ας διαβάσουμε τις παρακάτω φράσεις και ας σημειώσουμε ποιες μας εκφράζουν περισσότερο, γράφοντας δίπλα ένα (+) ή ένα (-).

"Όταν πηγαίνω εκκλησία νιώθω άνετα."
"Δεν χρειάζομαι την εκκλησία: μπορώ να ζήσω πνευματικά μόνος/η μου και στο σπίτι μου".
Μου αρέσει να προσεύχομαι όταν είμαι μόνος στο ναό".
"Στην εκκλησία βρίσκω πραγματικό καταφύγιο, τόπο όπου ηρεμώ και βρίσκω τον πνευματικό εαυτό μου".


"Στην εκκλησία υπάρχουν διαρκώς απαγορεύσεις"
Στην εκκλησία βαριέμαι, γιατί δεν καταλαβαίνω τι ψάλλουν και όλοι με σχολιάζουν".
"Στην εκκλησία συναντιέμαι με τους φίλους μου".
"Στην εκκλησία είμαστε μια λατρευτική κοινότητα."
"Στην εκκλησία μου αρέσει να προσεύχομαι με τους άλλους"
"Στην εκκλησία νιώθω όπως σε κάθε κοινωνικό χώρο".

Παιδιά, εσείς τι άλλο θα προσθέτατε;

3. Η ζωή των χριστιανών της πρώτης Εκκλησίας
Παρατηρώ ότι οι περισσότεροι έχετε μια αρνητική εικόνα ακόμη και εμπειρία για την Εκκλησία. Ωστόσο σκέφτομαι ότι η Εκκλησία στο ξεκίνημά της έλκυε πάρα πολύ κόσμο. Στο πέρασμα των χρόνων οικογένειες ολόκληρες βαπτίζονταν χριστιανοί.
Τι ήταν όμως αυτό που έλκυε τους ανθρώπους και γίνονταν χριστιανοί και επιπρόσθετα θυσίαζαν και τη ζωή τους για την Εκκλησία;
Μια απάντηση μπορεί να δοθεί μέσα από τα κείμενα εκείνης της εποχής, όπως είναι οι Πράξεις των Αποστόλων και η Προς Διόγνητον Επιστολή που περιγράφουν τη ζωή των πρώτων χρισιτανών. Ίσως με αυτό τον τρόπο κατανοήσουμε πώς ζούσαν οι πρώτοι χριστιανοί.

Πιο συγκεκριμένα, η κάθε ομάδα αναλαμβάνει να διερευνήσει τα παρακάτω κείμενα που περιγράφουν τη ζωή των χριστιανών κατά τους πρώτους αιώνες ύπαρξης της Εκκλησίας, και να απαντήσει στα ερωτήματα:

-Τι χαρακτηριστικά είχε η πρώτη Εκκλησία τότε;
-Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές με τη σύγχρονη Εκκλησία;

Στη συνέχεια οι εκπρόσωποι κάθε ομάδας θα συζητήσουν το θέμα: «Η Εκκλησία τότε και τώρα». Η συμμετοχή του κοινού είναι όπως πάντα αποδεκτή!

Η ζωή μέσα στην πρώτη κοινότητα
"42 Όλοι αυτοί ήταν αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των αποστόλων και στη μεταξύ τους κοινωνία, στην τέλεση της θείας Ευχαριστίας και στις προσευχές. 43 Ένα δέος τούς κατείχε όλους όσοι έβλεπαν πολλά εκπληκτικά θαύματα να γίνονται μέσω των αποστόλων. 44 Όλοι οι πιστοί ζούσαν σε έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά· 45 πουλούσαν ακόμα και τα κτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός. 46 Κάθε μέρα συγκεντρώνονταν με ομοψυχία στο ναό, τελούσαν τη θεία Ευχαριστία σε σπίτια, τρώγοντας την τροφή τους γεμάτοι χαρά και με απλότητα στην καρδιά. 47 Δοξολογούσαν το Θεό, κι όλος ο λαός τούς εκτιμούσε. Και ο Κύριος πρόσθετε κάθε μέρα στην εκκλησία αυτούς που σώζονταν"(Πρ. Απ. 2, 42-47)

Η κοινοκτημοσύνη των πρώτων χριστιανών
"32Όλοι όσοι πίστεψαν είχαν μία καρδιά και μία ψυχή. Κανείς δεν θεωρούσε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά όλα τα είχαν κοινά. 33Οι απόστολοι κήρυτταν και βεβαίωναν με μεγάλη πειστικότητα ότι ο Κύριος Ιησούς αναστήθηκε. Κι ο Θεός έδινε σε όλους πλούσια τη χάρη του. 34Δεν υπήρχε κανείς ανάμεσά τους που να στερείται τα απαραίτητα. Γιατί όσοι είχαν χωράφια ή σπίτια τα πουλούσαν, κι έφερναν το αντίτιμο αυτών που πουλούσαν, 35και το έθεταν στη διάθεση των αποστόλων. Απ’ αυτό δινόταν στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του. 36Έτσι έκανε κι ο Ιωσής, ένας λευίτης από την Κύπρο, που οι απόστολοι τον ονόμασαν Βαρνάβα, όνομα που μεταφράζεται «ο άνθρωπος της παρηγοριάς». 37Αυτός είχε ένα χωράφι, το πούλησε κι έφερε τα χρήματα και τα έθεσε στη διάθεση των αποστόλων". (Πρ. Απ. 4, 32-37)

Επιστολή προς Διόγνητον 
«Διότι οι χριστιανοί ούτε ως προς τον τόπο ούτε ως προς την ομιλία ούτε ως προς τα υπόλοιπα ήθη διακρίνονται από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Διότι δεν κατοικούν ούτε σε ιδιαίτερες πόλεις ούτε κάποια διαφορετική γλώσσα χρησιμοποιούν... παρουσιάζουν θαυμαστή και πραγματικά παράξενη την κατάσταση του τρόπου ζωής τους. Κατοικούν τις ιδιαίτερες πατρίδες τους, αλλά σαν πάροικοι. Συμμετέχουν στα πάντα ως πολίτες και όλα τα υπομένουν ως ξένοι. Κάθε ξένη πατρίδα είναι πατρίδα τους και κάθε πατρίδα είναι ξένη... Ζουν στη γη αλλά πολιτεύονται στον ουρανό. Υπακούουν στους καθορισμένους νόμους και με τη ζωή τους υπερβαίνουν τους νόμους. Τους αγαπούν όλους και διώκονται από όλους. Αγνοούνται και κατακρίνονται. Θανατώνονται και παίρνουν ζωή. Βλασφημούνται και δικαιώνονται. Δέχονται λοιδορίες και ευλογούν (λέγουν καλά λόγια). Υβρίζονται και τιμούν. Όταν κάνουν το καλό, τιμωρούνται ως κακοί, όταν τιμωρούνται χαίρονται σαν να παίρνουν ζωή... Με λίγα λόγια ό,τι είναι για το σώμα η ψυχή, αυτό είναι στον κόσμο οι χριστιανοί... Οι χριστιανοί κατοικούν στον κόσμο, αλλά δεν προέρχονται απ' τον κόσμο (δεν έχουν το πνεύμα του κόσμου)» (5, 1-6 και 8)


Θα θέλατε να ζείτε κατά τον τρόπο που περιγράφουν τα κείμενα;

4. Η Εκκλησία στο σύμβολο της Πίστεως
Μετά από όλα αυτά παραμένει το ερώτημα. Τι είναι η Εκκλησία; Οι χριστιανοί Πατέρες απέφυγαν στα κείμενα τους να δώσουν ένα ορισμό για το τι είναι "εκκλησία". Ωστόσο σε πολλά κείμενά τους τη περιγράψαν. Μεθοδολογικά θα διακρίναμε αυτές τις περιγραφές σε 4 κατηγορίες, οι οποίες προέρχονται από το 9ο άρθρο του "Συμβόλου της Πίστεως".
Έτσι στο "Σύμβολο της Πίστεως" (γνωστό και ως "πιστεύω") γίνεται αναφορά στο τέλος για την Εκκλησία.
Πιστεύω…
9. Εἱς μίαν, ἁγίαν, καθολικήν καί ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν.
Πιστεύω…
στην Εκκλησία που είναι μία, αγία, καθολική και αποστολική.

Τι σημαίνουν αυτοί οι χαρακτηρισμοί για την Εκκλησία;

Η κάθε ομάδα θα αναλάβει να διερευνήσει από μία έννοια κι ένας εκπρόσωπός της θα την παρουσιάσει στην ολομέλεια. Τα ακόλουθα κείμενα θεωρώ ότι μπορούν να μας βοηθήσουν.
Α΄ ΟΜΑΔΑ: - «μίαν»: όπως ο ιδρυτής της Χριστός, που είναι ένας.
Κολ 1,18: «Αυτός [ο Υιός του Θεού] η κεφαλή του σώματος που είναι η εκκλησία,…».
Ιω 10,16: «…Θα γνωρίσουν τη φωνή μου και θα γίνουν ένα ποίμνιο με έναν ποιμένα».
Ιω 3, 29: «Γαμπρός είναι εκείνος που έχει τη νύφη» (ένας γαμπρός – μία νύφη).
Β΄ ΟΜΑΔΑ

Εφ 5,25-27: «…όπως ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και πρόσφερε τη ζωή του γι’ αυτήν. Ήθελε έτσι να την εξαγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του βαπτίσματος και με το λόγο, ώστε η εκκλησία να του ανήκει ως νύφη με όλη της τη λαμπρότητα, την καθαρότητα και αγιότητα, χωρίς ψεγάδι ή ελάττωμα ή κάτι παρόμοιο».
Α Κορ 1,2: «Προς τους πιστούς της εκκλησίας του Θεού στην Κόρινθο, που ο Ιησούς Χριστός τους ξεχώρισε και τους κάλεσε να γίνουν άγιοι,…», και

Β Κορ 1,1: «Προς την εκκλησία του Θεού που είναι στην Κόρινθο, καθώς και προς όλους τους πιστούς που βρίσκονται σε ολόκληρη την Αχαΐα… » (τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ τῇ οὔσῃ ἐν Κορίνθῳ σὺν τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν ἐν ὅλῃ τῇ Ἀχαΐᾳ.)
"Καθολική ονομάζεται (ενν. η Εκκλησία) γιατί εκτείνεται από άκρη σε άκρη της γης και στα πέρατα όλης της οικουμένης, καθώς και επειδή διδάσκει καθολικώς και ανελιππώς όλη την αλήθεια των δογμάτων που μπορεί να οφελέσουν τους ανθρώπους σχετικά με τα ορατά και αόρατα πράγματα, τα επουράνια και τα επίγεια" (Κυρίλλου Ιεροσολύμων, Κατηχήσεις, 18, ΒΕΠ 39, 20-30, σε ελεύθερη δική μου απόδοση)

Γ΄ ΟΜΑΔΑ

Εφ 2,17-18: «Έτσι, ο Χριστός ήρθε κι έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα της ειρήνης σ’ εσάς τους εθνικούς, που ήσασταν μακριά από το Θεό, και σ’ εσάς τους Ιουδαίους, που ήσασταν κοντά του. Πραγματικά, δια του Χριστού μπορούμε μ’ ένα πνεύμα και οι δύο, εθνικοί και Ιουδαίοι, να πλησιάσουμε τον Πατέρα», και
Ιω 10,16: «Έχω κι άλλα πρόβατα, που δεν ανήκουν σ’ αυτή την μάντρα· πρέπει κι εκείνα να τα οδηγήσω».
Μκ 16, 15: ««Πορευθείτε σ’ ολόκληρο τον κόσμο και διακηρύξτε το χαρμόσυνο μήνυμα σ’ όλη την κτίση».

Δ΄ και Ε΄ ΟΜΑΔΑ
Εβρ 3,1: «Λοιπόν, αδερφοί μου, … , κατανοήστε καλά ποιος ήταν ο Ιησούς, ο απεσταλμένος του Θεού και αρχιερέας της πίστεως που ομολογούμε» («κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν») , και

Πραξ 2,42: «Όλοι αυτοί ήταν αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των αποστόλων και στη μεταξύ τους κοινωνία, στην τέλεση της θείας Ευχαριστίας και στις προσευχές».
Εφ 2,20: «Προστεθήκατε κι εσείς στο οικοδόμημα που έχει θεμέλιο τους αποστόλους και τους προφήτες, κι ακρογωνιαίο λίθο αυτόν τον ίδιο το Χριστό».
Αποκ 21, 14: «…Και το τείχος της πολιτείας [Νέα Ιερουσαλήμ] είχε δώδεκα θεμέλια και πάνω τους δώδεκα ονόματα, των δώδεκα αποστόλων του Αρνίου».

5. Η Εκκλησία σήμερα

Ολοκληρώνοντας σιγά σιγά τις αναζητήσεις μας, θα ήθελα να απαντήσουμε ανώνυμα σε ένα χαρτάκι στο ερώτημα «Τι θα απαντούσατε αν σας έλεγαν: “Δεν χρειαζόμαστε την εκκλησία”;».

Είστε ελεύθεροι να γράψατε ότι αισθάνεστε!!!
Θετικές και αρνητικές σκέψεις στο ερώτημα αυτό είναι πάντα χρήσιμες!!!

Οι απαντήσεις θα ομαδοποιηθούν και θα καταγραφούν σε δύο στήλες στον πίνακα με σκοπό μια εποικοδομητική συζήτηση (είμαι σίγουρος γι'  αυτό!!!).


Επίλογος
Η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού που έχει μέλη όλους τους βαπτισμένους.Η Εκκλησία είναι μια κοινότητα ανθρώπων που έχουν ως σκοπό να συνεχίσουν το έργο του Χριστού στο πέρασμα των αιώνων. Στο Σύμβολο της Πίστεως ονομάζεται
Μίαν (γιατί είναι μία και μοναδική, άσχετα αν υπάρχουν χιλιάδες εκκλησιαστικές κοινότητες-ενορίες σε κάθε γωνιά της γης - λεπτομέρειες στην επόμενη συνάντηση-ανάρτηση), 
Αγίαν (διότι με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος πορεύεται στους αιώνες και εν δυνάμει όλα τα μέλη της είναι άγιοι, δηλαδή ζητούν τη χάρη του Αγίου Πνεύματος [πολλές φορές δεν το γνωρίζουν] και με την προσωπική τους στάση προσπαθούν να νικήσουν το θάνατο στην καθημερινότητά τους, έστω κι αν αποτυγχάνουν πολλές φορές), 
Καθολική (γιατί τα μέλη της βιώνουν όλη την αλήθεια -πέρα από τις αστοχίες τους- και αναφέρεται γεωγραφικά σε όλους τους λαούς της γης) και 
Αποστολική (δίοτι διαδόθηκε χάρη στους Αποστόλους και Μαθητές του Κυρίου και μέχρι σήμερα έχει μια αποστολή: τη διάδοση του μηνύματος του Ευαγγελίου σε ολάκερη την οικουμένη). 


Επίμετρο
Ολοκληρώνοντας αυτή την αναζήτηση, θα ήθελα να παρουσιάσω και  να διαβάσουμε (αν υπάρχει χρόνος) δύο ενδιαφέροντα κείμενα για περαιτέρω προβληματισμό.

Ποιες είναι οι σκέψεις σας γι'  αυτά τα κείμενα μετά από όσα ερευνήσαμε; 

1. Οι εκδηλώσεις της αγάπης των χριστιανών της Αλεξάνδρειας σε περίοδο επιδημίας πανώλης (γύρω στα 250μ.Χ.)
«Τώρα πραγματικά όλα θρηνούν και όλοι πενθούν, και ολόγυρα στην πόλη ακούγονται γοερά κλάματα εξαιτίας του πλήθους εκείνων που έχουν πεθάνει και πεθαίνουν κάθε μέρα. Γιατί όπως έχει γραφτεί για τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων, έτσι και τώρα «έγινε κραυγή με­γάλη· αφού δεν υπάρχει σπίτι, μέσα στο οποίο να μην υπάρχει κά­ποιος πεθαμένος...»
Οι περισσότεροι λοιπόν από τους αδελφούς μας από πολύ με­γάλη και αδερφική αγάπη, αφοσιωμένοι ο ένας στον άλλο και χωρίς να υπολογίζουν τις συνέπειες για τον εαυτό τους, έκαναν επισκέψεις στους άρρωστους, τους προσέφεραν τις υπηρεσίες τους, τους περι­ποιούνταν «εν Χριστώ» και πέθαιναν πολύ ευχαρίστως μαζί τους, αφού προηγουμένως πάθαιναν μόλυνση από την επαφή τους με τους άλλους, κολλούσαν την αρρώστια από τους πλησίον και, με τη θέλησή τους, δοκίμαζαν τους πόνους. Και πολλοί, αφού περιποιήθηκαν τους άλλους στην αρρώστια τους και τούς έδωσαν δύναμη, οι ίδιοι πέθαιναν, μεταφέροντας κατά κάποιο τρόπο το θάνατο εκείνων στους εαυτούς τους.
Οι άριστοι λοιπόν από τους αδελφούς μας και μερικοί πρεσβύτεροι και διάκονοι και λαϊκοί με αυτό τον τρόπο έφυγαν από τη ζωή, επαινούμενοι πολύ, έτσι ώστε και αυτό το είδος του θανάτου, που ήταν αποτέλεσμα μεγάλης ευσέβειας και δυνατής πίστεως, να μη φαίνεται καθόλου ότι είναι κατώτερο από το μαρτύ­ριο. Και αφού με απλωμένα χέρια σήκωναν τα σώματα των άγιων στην αγκαλιά τους, και τους έκλειναν τα μάτια και τα στόματα και τούς μετέφεραν πάνω στους ώμους, και τούς σαβάνωναν και τους έλουζαν και τους στόλιζαν με τη νεκρική στολή, μετά από λίγο χρόνο, το ίδιο γινόταν και σ' αυτούς, γιατί, πάντοτε εκείνοι που απέμεναν στη ζωή, ακολουθούσαν στο θάνατο αυτούς που πέθαναν προηγου­μένως. Οι ειδωλολάτρες όμως έκαναν τελείως τα αντίθετα· έδιωχναν ακόμη και εκείνους που μόλις άρχιζαν να αρρωσταίνουν, και απέφευγαν τους αγαπημένους τους και τους πετούσαν στους δρόμους μισοπεθαμένους, και τους νεκρούς τους έριχναν άταφους στα σκου­πίδια, στην προσπάθεια τους να μην τους πλησιάσει ό θάνατος, πράγμα που δεν ήταν εύκολο να αποφύγουν, παρ’ όλο ότι μηχανεύ­ονταν πολλά».
Διονυσίου Αλεξανδρείας, Εορταστική επιστολή προς τους αδελφούς της Αλεξανδρείας.
Στο ΒΕΠΕΣ 17, 217-218 (απόσπασμα):
Από Θεοδώρου, Ευ. (1982). Ανθολόγιο Πατερικών Κειμένων. Αθήνα: ΟΕΔΒ, σ. 30-33.


2. Το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας το 2015
Συνολικά 126.041.801,73 ευρώ διέθεσε το 2015 η Εκκλησία για το φιλανθρωπικό της έργο. Από αυτό επωφελήθηκαν συνολικά 1.267.147 άτομα.
Ειδικότερα, με βάση τον απολογισμό για τη φιλανθρωπική δράση το 2015, το μεγαλύτερο ποσό από τα 126.041.801,73 ευρώ διατέθηκε σε συσσίτια. Σε όλη τη χώρα η Εκκλησία διοργανώνει 327 συσσίτια, στα οποία προσέτρεξαν 513.729 συμπολίτες μας. Αντίστοιχα 150.435 συνάνθρωποί μας απευθύνθηκαν στα 1.946 ενοριακά φιλόπτωχα ταμεία και 115.991 στο Γενικό Φιλόπτωχο Ταμείο. Για τη στήριξή τους δόθηκαν 14.135.074,16 ευρώ και 10.713.145,76 ευρώ αντίστοιχα. Συνολικά, το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας επιτελείται από 73 γηροκομεία, 21 οικοτροφεία, 78 φροντιστήρια, 142 κοινωνικά παντοπωλεία κ.ά.
Δημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή» (13.05.2016),