Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017

3.2 Ευχαριστία - Α΄ Λυκείου


"καθ’ ἡμέραν τε προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἱερῷ, κλῶντές τε κατ’ οἶκον ἄρτον, μετελάμβανον τροφῆς ἐν ἀγαλλιάσει καὶ ἀφελότητι καρδ ίααἰνοῦντες τὸν θεὸν καὶ ἔχοντες χάριν πρὸς ὅλον τὸν λαόν. ὁ δὲ κύριος προσετίθει τοὺς σῳζομένους καθ’ ἡμέραν ἐπὶ τὸ αὐτό." (Πρ. Απ. 2, 46-47) 

Εισαγωγή

Στις τελευταίες συναντήσεις μας, καταλήξαμε στη διαπίστωση ότι η Εκκλησία υπάρχει ως Σώμα Χριστού, ως σύνολο κληρικών και λαϊκών, με κεφαλή και οδηγό τον ίδιο τον Χριστό. Κάθε μέλος έχει το δικό του χάρισμα και ιδιαίτερο έργο του να επιτελέσει. Αυτή η συνεργασία και η συλλειτουργία μεταξύ κλήρου και λαού φανερώνεται και στη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Απαραίτητη προϋπόθεση για την έγκυρη τέλεση των μυστηρίων είναι συνύπαρξη κληρικών και λαϊκών.

Τι είναι όμως τα μυστήρια της Εκκλησίας και πόσα είναι;

Η Εκκλησία μέσω των Μυστηρίων νοηματοδοτεί όλη τη ζωή του ανθρώπου. Πολύ περισσότερο, όμως, τα μυστήρια αποτελούν παράθυρα, όπου μπαίνει η χάρις του Θεού στον κόσμο, όπως παρατηρεί ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας. Στο παρελθόν καλλιεργήθηκε μια θεολογική αστοχία εντελώς άσχετη από την ορθόδοξη πατερική παράδοση. Πιο συγκεκριμένα, επικράτησε η άποψη ότι τα μυστήρια περιορίζονται στον κλειστό αριθμό των "επτά". Ωστόσο, η θέση αυτή αποτελεί καθαρή επιρροή από τη δυτική θεολογία και σε καμία περίπτωση δεν απαντά στην ανατολική χριστιανική θεολογία.

Για τους Πατέρες της Εκκλησίας τα Μυστήρια δεν περιορίζονται σε έναν κλειστό αριθμό. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι ένα και άπειρα. Άπειρα, διότι η χάρις του Θεού εισέρχεται ποικιλοτρόπως στην κτίση. Κι ένα, γιατί όλα τα μυστηριακά τελούμενα οδηγούν στο Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας! Πάντως σε καμία περίπτωση δεν κλείνονται σε έναν "μαγικό" αριθμό των επτά ή όποιον άλλον αριθμό!
Γιατί όμως όλα τα Μυστήρια οδηγούν στη θεία Ευχαριστία; Γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό το Μυστήριο; Ποιος το ίδρυσε και γιατί;
Το βίωμα της Ευχαριστίας τι μπορεί να σημαίνει για τους σύγχρονους ανθρώπους και ειδικά τους νέους;
Όλα αυτά τα ερωτήματα και άλλα πολλά θα προσπαθήσουμε να τα απαντήσουμε τις επόμενες δύο ώρες.


1. Επίπεδα έκφρασης της Ευχαριστίας στην ιστορία και στην καθημερινότητα 
Όπως σχεδόν κάθε φορά, ας ξεκινήσουμε να ερευνήσουμε τη σημασία της λέξης "ευχαριστία" στο δικό μας περιβάλλον.
Θα πρότεινα να ανακαλύψουμε τη σημασία της, απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα.

Για ποιο λόγο λέμε "ευχαριστώ" σε κάποιον γνωστό ή φίλο μας;
Με ποιους τρόπους εκφράζουμε την ευχαριστία μας στους συνανθρώπους μας;
Για ποιούς λόγους λέμε "ευχαριστώ" στον Θεό;
Με ποιους τρόπους εκφράζουμε την ευχαριστία μας προς τον Θεό;
Οι άνθρωωποι σε κάθε εποχή και σε κάθε τόπο εκφράζουν με τον ίδιοτρόπο την ευχαριστία τους προς τον Θεό ή τον συνάνθρωπο;

2. Σταυρική θυσία, αναφορά, Θεία Ευχαριστία

Για να κατανοήσουμε τη σημασία του μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας θα ήθελα να μελετήσουμε το συμβολισμό των τελουμένων της. Θα ξεκινήσουμε πρώτα από την Προσκομιδή, όπου ο ιερέας προετοιμάζει τον άρτο και τον οίνο, τα Δώρα που προσφέρουν οι χριστιανοί, και τα οποία θα μεταβληθούν σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Στην αναζήτησή μας θα βοηθήσει το απόσπασμα από τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα καθώς και οι παρακάτω φωτογραφίες.






Στη συνέχεια ξεκινάει η θεία Λειτουργία. Κατά τη Μικρή Είσοδο γίνεται η περιφορά και στη συνέχεια αναγιγνώσκεται το Ευαγγέλιο. Ο συμβολισμός στο σημείο αυτό είναι ότι ο Χριστός ξεκινάει το επίγειο έργο Του και είναι ο ίδιος που μιλάει στους ανά τους αιώνες χριστιανούς.

Για την τέλεση της Προσκομιδής μπορείτε να δείτε και το ακόλουθο βίντεο.


Έπειτα γίνεται η Μεγάλη Είσοδος και αρχίζει η ευχή της Αναφοράς, που αποτελούν βασικά σημεία της θείας Λειτουργίας και θα μας απασχολήσουν στις αναζητήσεις μας. 
Στα φύλλα εργασίας που σας έχουν μοιρασθεί υπάρχουν ολόκληρα τα κείμενα ((για να τα δείτε πατήστε ΕΔΩ).

Σαν ένα πρώτο στοιχείο θα ήθελα να σημειώσω ότι η Μεγάλη Είσοδος και ειδικά οι ευχές της Αγίας Αναφοράς αποτελούν αναπαράσταση τηςζωής και της θυσίας του Χριστού. Ο Χριστός θυσίαστηκε και άπλωσε τα χέρια στον Σταυρό για να αγκαλιάσει όλον τον κόσμο και να τον σώσει με αυτόν τον τρόπο από το κακό και το θάνατο. Η θυσία Του είναι πέρασμα από την ιδιοτέλεια στην ανιδιοτέλεια, από το θάνατο στην αιώνια ζωή. Ένα παράδειγμα προσφοράς όλη της ζωής του ανθρώπου στον Ζωοδότη Θεό και τον συνάνθρωπο.

Για τα βασικά σημεία της θείας Λειτουργίας μπορείτε να δείτε το ακόλουθο video από την τέλεσητης θείας Λειτουργίας από τον Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας κ.κ.Θεόδωρο.



Μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας των κειμένων, ας παρατηρήσουμε και τις παρακάτω φωτογραφίες που αποτυπώνουν σταδιακά τα τελούμενα της θείας Ευχαριστίας στην Αγία Τράπεζα.



















3. Η Εκκλησία ως ευχαριστιακή σύναξη
Η ανάμνηση της ζωής του Κυρίου μέσα από τα ευχαριστιακά δείπνα αποτελούσε τον πυρήνα της ζωής των πρώτων χριστιανών.
Πως όμως τελούσαν οι πρώτοι χριστιανοί τη θεία Ευχαριστία;
Τι σήμαινει η θεία Ευχαριστία για τους πρώτους χριστιανούς;
Τι σημαίνει η θεία Ευχαριστία για τους σύγχρονους χριστιανούς;
Ιερό βήμα του ιερού ναού των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου - Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης

4. Ο ευχαριστιακός τρόπος ζωής - Η λειτουργία μετά τη Λειτουργία

Τελικά η θεία Ευχαριστία τελείται για να ευχαριστήσουν οι χριστιανοί μόνο τον Θεό;
Με άλλα λόγια, κοινώνησα και είμαι ικανοποιημένος με τον εαυτό μου. Δε με ενδιαφέρει για τους συννανθρώπους μου. Ισχύει αυτή η φράση; Ή μήπως το Μυστήριο αυτό έχει αναφορές στον συνάνθρωπο;
Ας παρατηρήσουμε τις παρακάτω φωτογραφίες και αφού διαβάσουμε το κείμενο του Αρχιεπισκόπου Τιράνων Αναστασίου, να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε τι σημαίνει ο όρος "Λειτουργία μετά τη Λειτουργία".

Επιπρόσθετα, ας διαβάσουμε κι αυτό το μικρό απόσπασμα που βρήκα από μια πρόσφατη είδηση σχετικά με έναν ψυχίατρο που έγινε ιερέας.

«Η αποξένωση είναι από τα βασικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας μας. Είναι τραγικό λάθος που οι άνθρωποι δεν εκκλησιάζονται πλέον όσο παλαιότερα και που δεν κοινωνούν. Η θεία κοινωνία ως πράξη αποδεικνύει ότι υπάρχουν σχέσεις συνοχής σε μια κοινωνία, ότι ο καθένας μας έχει συνάφεια με τον διπλανό του», παρατηρεί. «Το εικονοστάσι είναι για να μαρτυρεί ότι υπάρχει η Βασιλεία των Ουρανών και όχι για να αφορίζει».
(Πηγή: http://www.kathimerini.gr/895948/article/epikairothta/ellada/htan-yyxiatros-twra-egine-kai-iereas




Επίλογος

Οι χριστιανοί συνεχίζουν να τελούν το Μυστήριο της Ευχαριστίας, όπως το παρέδωσε ο Κύριος κατά τον Μυστικό Δείπνο. Σε όλη τη διάρκεια της θείας Λειτουργίας ο ιερέας μαζί με τους πιστούς επαναβιώνουν στο εκάστοτε παρόν όλη τη ζωή του Χριστού. Ο Κύριος ξαναγεννιέται (Προσκομιδή), ξεκινά το έργο Του και κηρύττει (Μικρή Είσοδος και Ανάγνωση Ευαγγελίου), εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα και πορεύεται προς τη θυσία Του (Μεγάλη Είσοδος) σταυρώνεται και ανασταίνεται στο παρόν (Αναφορά). Τα κεντρικά επεισόδια του σχεδίου της θείας οικονομίας πραγματοποιούνται και πάλι.


Το ψωμί και το κρασί προσφέρονται ως σύμβολα θυσίας και της δικής μας ζωής. Αποτελούν τον κόπο της καθημερινότητάς μας. Αυτά τα προσφέρουν οι χριστιανοί στον Θεό Πατέρα, ώστε δα του Αγίου Πνεύματος να μεταβληθούν σε Σώμα και Αϊμα Χριστού, ως δώρα αφθάρτου τρόπου υπάρξεως. Οι χριστιανοί κοινωνούν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού για να πάρουν έμπνευση για αλλαγές και μεταμορφώσεις στην καθημερινότητά τους. Η θεία Λειτουργία δεν τελειώνει τη στιγμή που κοινωνήσαμε αλλά συνεχίζεται στην καθημερινή ζωή ως ευχαριστία στον συνάνθρωπο (Λειτουργία μετά τη Λειτουργία).

Επομένως, η ευχαριστία, κατά το παράδειγμα του Κυρίου που ευχαρίστησε τον Θεό Πατέρα αλλά και έπλενε τα πόδια των μαθητών, σημαίνει τον τρόπο ζωής του χριστιανού. Ευχαριστία στον Τριαδικό Θεό αλλά και σε κάθε άνθρωπο που θα συναντήσει.
Ωστόσο, η Ευχαριστία σηματοδοτεί και κάτι ακόμη. Οι χριστιανοί γευόμενοι το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου, ενώνονται μαζί Του αλλά και με τον συνάνθρωπό τους. Για τη σημασία όμως της ενότητας εντός της Εκκλησίας  αλλά και μεταξύ των χριστιανών των διάφορων Εκκλησιών-Ομολογιών θα αναφερθούμε στην επόμενη ανάρτησή μας.