Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017

3.5 Εκκοσμίκευση - Β΄ Λυκείου

"καὶ μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, 
ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοὸς 
εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τί τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον
(Ρωμ. 12,2)

Εισαγωγή

Με την είσοδο του πλανήτη στον 21ο αιώνα, διάχυτη είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος είναι διαρκώς σε μια εναλλαγή. Ειδκότερα η ραγδαία πρόοδος των επιστημών και της τεχνολογίας καθώς και η κυριαρχία της οικονομικής παγκοσμιοποίησης με την ταύτοχρονη δημιουργία πολυπολιτισμικών κοινωνιών φέρνουν τους χριστιανούς έμπροσθεν των ευθυνών τους. 

Στην προηγούμενη ανάρτηση-συνάντησή μας, είδαμε ότι οι χριστιανοί είναι πολίτες αυτού του κόσμου και αγωνίζονται να τον μεταμορφώσουν ξέχωρα από τις ατομικές και συλλογικές αστοχίες τους. Αν και πατρίδα τους είναι ο "Ουρανός", ωστόσο δεν παραλείπουν τις ευθύνες τους απέναντι σε αυτόν τον κόσμο και αναγνωρίζουν ότι αυτή γη είναι κτήμα και δημιούργημα του Θεού. 

Τι συμβαίνει όμως με τις διοικήσεις των θρησκειών και των Χριστιανικών Εκκλησιών; Ποια είναι η σχέση τους με την κρατική εξουσία; Υπάρχουν κράτη με θεοκρατικά καθεστώτα; Πως είναι ο τρόπος ζωής των πολιτών σε αυτά τα κράτη;

Από την άλλη, πως αντιμετωπίζουν τα κράτη και ειδικά οι δυτικές κοινωνίες το θρησκευτικό κόσμο;
Μήπως τελικά χρειάζεται σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες να εξοβελίσουν στο περιθώριο τις θρησκείες και επιπρόσθετα να κρύψουν από τη λειτουργία τους κάθετι από τη θρησκευτική ταυτότητα των προήγουμενων αιώνων;

Όλα αυτά θα προσπαθήσουμε να τα απαντήσουμε, αναλύοντας τη θεματική έννοια "Εκκοσμίκευση". 


1. Το φαινόμενο της εκκοσμίκευσης στη σύγχρονη πραγματικότητα

Τι σημαίνει όμως η λέξη εκκοσμίκευση ;

Σε συνεργασία με το διπλανό σας, καταγράψτε 2-3 παραδείγματα ή φράσεις που θεωρείτε ότι έχουν σχέση με αυτή τη λέξη. Για αρχή προσπαθήστε να ανακαλύψετε τα συνθετικά της.  

2. Θρησκευτική ταυτότητα και εκκοσμίκευση
Παρατηρώντας τις παρακάτω φωτογραφίες, ας προσπαθήσουμε να αντιληφθούμε τη σημασία τηςς εκκοσμίκευσης σε κάθεμια από αυτές, βάζοντας τίτλους.













3. Ορθόδοξη παράδοση και εκκοσμίκευση 
Ποια είναι η θέση των χριστιανών απέναντι στον κόσμο; Θα προσπαθήσουμε να την ανακαλύψουμε μέσα από την επεξεργασία δύο κειμένων. Για να δείτε όλα τα κείμενα στα φύλλα εργασίας ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ .

Το πρώτο κείμενο είναι από την "Προς Διόγνητον Επιστολή", ενώ το δεύτερο από την "Προς Ρωμαίους Επιστολή" του Αποστόλου Παύλου.

Ι. "Οι Χριστιανοί δεν ξεχωρίζουν από τους άλλους ανθρώπους στην γλώσσα ομιλίας, ούτε στις συνήθειες. Ούτε κατοικούν σε δικές τους ξεχωριστές πόλεις, ούτε χρησιμοποιούν κάποια γλωσσική διάλεκτο διαφορετική, ούτε ζουν με «περίεργο» τρόπο! Δεν έχουν επινοήσει κάποιο «παράξενο» τρόπο ζωής στηριγμένοι στην ανθρώπινη περιέργεια, ούτε και προΐστανται όπως μερικοί μιας ανθρώπινης διδασκαλίας. Κατοικούν σε ελληνικές ή βαρβαρικές πόλεις, όπως συνέπεσε ο καθένας, και διαβιούν με τις τοπικές συνήθειες και τον τρόπο ενδυμασίας και τροφής του κάθε τόπου ενώ συγχρόνως γίνεται φανερή η θαυμαστή και αξιοπρόσεκτη συμπεριφορά τους.
Ζουν στην δική τους ο καθένας πατρίδα αλλά ως πάροικοι. Μετέχουν σε όλα τα κοινά ως πολίτες και υπομένουν τα πάντα, όμως σαν να ήσαν ξένοι". 

ΙΙ. «Μην προσαρμόζεστε στη νοοτροπία αυτού του κόσμου, αλλά να μεταμορφώνεστε συνεχώς προς το καλό, αποκτώντας το νέο φρόνημα του πιστού. Έτσι θα μπορείτε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το καλό και αρεστό στο Θεό και τέλειο». Ρωμ 12, 2

4. Οι συνέπειες της εκκοσμίκευσης σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο
Το ζήτημα αυτό προτείνω να το εξετάσουμε πιο ελεύθερα, μέσα από συγκεκριμένες ερωτήσεις με σκοπό μια εποικοδομητική συζήτηση. Σας προτείνω ορισμένα θέματα εκτός αν έχετε κάτι άλλο να προτείνετε. Αλλιώς επιλέγετε ένα θέμα και ξεκινάμε τη συζήτηση.

Μπορεί η σαρία να είναι νόμος του κράτους;

Έχουν θέση τα θρησκευτικά σύμβολα στον δημόσιο χώρο;

Χρειάζεται ο θρησκευτικός όρκος στο δημόσιο βίο (π.χ. δικαστήρια, στρατός, πολιτική ζωή);

Η Εκκλησία να χωριστεί από το κράτος; Για το θέμα αυτό ας παρακολουθήσουμε και δύο αποσπάσματα από την εκπομπή "Κουτί της Πανδώρας" με θέμα "Εκκλησία - Κράτος - Πολιτική"

Για το θέμα αυτό μπορούμε να παρακολουθήσουμε κάποια αποσπάσματα από την εκπομπή.

Αν επιλέξουμε το τελευταίο θέμα, θα πρότεινα με αφορμή το παραπάνω βίντεο να προβληματιστούμε μήπως τελικά, το κράτος είναι αυτό που φοβάται το διαχωρισμό με την Εκκλησία; (53:47-54:20).

Στην ερώτηση που θα επιλέξετε, καταγράψτε πρώτα τα υπέρ και κατά της εκκοσμίκευσης επιχειρήματα.
5. Κριτική στάση απέναντι στην εκκοσμίκευση

Κι ένα τελευταίο ερώτημα.
Μήπως τελικά η λειτουργική αναγέννηση που προτείνουν πολλοί κληρικοί και θεολόγοι (π.χ. μετάφραση στη δημοτική γλώσσα της θείας Λειτουργίας) αποτελεί σημάδι εκκοσμίκευσης της Εκκλησίας;



Αντί επιλόγου
Αντιγράφω το ακόλουθο σχετικό επί του θέματός μας κείμενο της Νίκης Παπαγεωργίου, καθηγήτριας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.

«Σύμφωνα με τους κοινωνικούς επιστήμονες εκκοσμίκευση μπορεί να σημαίνει:
1.      Αποθρησκειοποίηση της κοινωνίας, δηλαδή μείωση της κοινωνικής επιρροής, του πλούτου και του γοήτρου της θρησκείας.
2.      Αποδέσμευση της κοινωνίας και της κουλτούρας από την κυριαρχία των θρησκευτικών θεσμών και συμβόλων.
3.      Μείωση της κοινωνικής σημασίας της θρησκείας∙ η θρησκεία γίνεται λιγότερο σημαντική για τη λειτουργία του κοινωνικού συστήματος.  
4.      Απομύθευση της πολιτικής. Αποδέσμευση της πολιτικής εξουσίας από τη θρησκευτική νομιμοποίηση με αποτέλεσμα το διαχωρισμό θρησκείας και πολιτικής και τη διάκριση εκκλησιαστικής και κρατικής εξουσίας.
5.      Μείωση του δημόσιου ρόλου της θρησκείας και περιορισμός της στην ιδιωτική σφαίρα.
6.      Παρακμή της θρησκείας και των θρησκευτικών θεσμών.
7.      Αποϊεροποίηση του κόσμου. Η ανθρώπινη ζωή, φύση και κοινωνία ερμηνεύονται ορθολογικά και παύουν να θεωρούνται ως αποτέλεσμα της δράσης των θεϊκών δυνάμεων.
8.      Αντικατάσταση της παραδοσιακής λογικής των αξιών από την ωφελιμιστική λογική.
9.      Μετατροπή της θρησκείας σε κοσμικό θεσμό με εγκόσμιους προσανατολισμούς και ενδιαφέροντα.
10.    Μετατροπή των θρησκευτικών πεποιθήσεων και των θρησκευτικών θεσμών σε εγκόσμιες ιδέες και κοινωνικές οργανώσεις.
11.    Μείωση της θρησκευτικότητας και του επιπέδου συμμετοχής στους θρησκευτικούς οργανισμούς».

Εν τέλει, για όλα τα θέματα που σχετίζονται με την εκκοσμίκευση, επείγει ο διάλογος. Με το θέμα αυτό θα ασχοληθούμε στην επόμενη ανάρτησή μας!