Η τέχνη του θεολογείν

  Σε πρόσφατο τεύχος του περιοδικού Σύνθεσις του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ φιλοξενείται η μελέτη μου "Το κήρυγμα ως παράγοντας επανευαγγελισμού. Έρευνα στη μετάδοση και πρόσληψη κοινωνικών, ανθρωπολογικών και πολιτισμικών θέσεων σε σύγχρονα Ομιλιάρια".

  ΜΑΘΗΤΕIΑ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝIΑ - ΜΑΡΤΥΡIΑ Από τη θεωρία στην πράξη της βιωματικής μάθησης στη χριστιανική αγωγή και εκπαίδευση Εξώφυλλο βιβλίου: Βάσω Γώγου Στις ακόλουθες φωτογραφίες μπορείτε να δείτε τα περιεχόμενα του νέου μου βιβλίου. 

  Διαδικτυακό Β΄ Συμπόσιο Ομιλητικής H σπουδή και έρευνα στο πεδίο της Ομιλητικής στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. (2000-2021)  Τον Αύγουστο του 2020 διεξήχθη ένα διαδικτυακό Συμπόσιο, το δεύτερο στη σειρά με θέμα τη σπουδή και την έρευνα στο πεδίο της Ομιλητικής, όπως προκύπτει από τις ερευνητικές μεταπτυχιακές, διδακτορικές και μεταδιδακτορικές εργασίες που εκπονήθηκαν στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. κατά το διάστημα (2019-2020). Τον Μάρτιο του 2019 είχε προηγηθεί το Α΄ Συμπόσιο Ομιλητικής στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ. με φυσική παρουσία και συμμετοχή ικανού αριθμού κατόχων μεταπτυχιακού ή διδακτορικού διπλώματος από το ίδιο Τμήμα με εξειδίκευση στην Ομιλητική (2005-2018).1 Το θέμα του ήταν «Η σπουδή της Ομιλητικής και η έρευνα. Συμβολή στο κήρυγμα της Εκκλησίας και στη μετάδοση του μηνύματός της στον σύγχρονο κόσμο», ενώ η συμμετοχή των αλλοδαπών αποφοίτων που εργάζονται πλέον σε εκπαιδευτικά και ερευνητικά κέντρα εκτός Ελλάδος χαρακτήρισαν το Συμπόσιο Διεθνές.

Έχω τη χαρά να σας ανακοινώσω την έκδοση του νέου μου βιβλίου με τίτλο  «Το μήνυμα των Χριστουγέννων. Μελέτη σε σύγχρονα Ομιλιάρια». Το βιβλίο αυτό με άξονα το σχήμα της ανθρώπινης επικοινωνίας ερευνά το μήνυμα των Χριστουγέννων στα σύγχρονα Ομιλιάρια. Η συγκριτική εξέταση και διαπίστωση ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των κηρυγμάτων, αλλά και η πρόσληψή τους από σύγχρονους αποδέκτες συμπληρώνουν αυτόν τον σκοπό.

  Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Θεολογική Σχολή -Τμήμα Θεολογίας Διεθνές Διαδικτυακό Συμπόσιο Ομιλητικής «Πορίσματα από τη νεώτερη έρευνα στο πεδίο της Ομιλητικής (2019-2020)» Παρασκευή 28 Αυγούστου 2020 –Ώρα 4μμ-9μμ Συμπόσιο με θέμα «Νεώτερα πορίσματα από την έρευνα στο πεδίο της Ομιλητικής (2019-2020)», οργανώνεται από το Τμήμα Θεολογίας και την Καθηγήτρια Ομιλητικής Δήμητρα Κούκουρα την Παρασκευή 28 Αυγούστου στις 4μμ-9μμ.

Στο κατάμεστο Α΄ Αμφιθέατρο της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. την Παρασκευή 1 η  Μαρτίου 2019 είκοσι νεαροί ερευνητές στο πεδίο της Ομιλητικής, που προσήλθαν από διάφορες περιοχές της χώρας μας και το εξωτερικό, ανέπτυξαν με επιστημονική μεθοδολογία και σαφή λόγο τα πορίσματα των μεταπτυχιακών και διδακτορικών τους εργασιών, που έχουν υποστηριχθεί  τα τελευταία 15 χρόνια στο Τμήμα Θεολογίας. Ανάμεσά τους δύο φιλοξενούμενοι ομότεχνοι από το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ. και το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του Ε.Κ.Π.Α. εκατέρωθεν. Στις θεματικές ενότητες όπου κινήθηκαν καταδείχτηκε η διαχρονική ισχύς της  βασικής ερμηνευτικής αρχής που διέπει τη χριστιανική ομιλία «Η Γραφή ερμηνεύει τη Γραφή» και η θεολογική πατερική τεκμηρίωση που είναι εμφανής στα νεώτερα κηρύγματα.

Το Α΄ Διεθνές Συμπόσιο Ομιλητικής με θέμα: « Η σπουδή της ομιλητικής και η έρευνα. Συμβολή στο κήρυγμα της Εκκλησίας και στη μετάδοση του μηνύματός της στον σύγχρονο κόσμο » θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 1 η Μαρτίου στην αίθουσα Α΄ της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και ώρα 14:00-20:00. Από το 2003 μέχρι σήμερα έχουν υποστηριχθεί στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. 13 διδακτορικές διατριβές και 18 μεταπτυχιακές εργασίες βασισμένες σε μεθοδολογία που διέπει το γνωστικό αντικείμενο της Ομιλητικής. Είναι πρωτοποριακές στην επιστημονική βιβλιογραφία και ασχολούνται διαχρονικά ή συγχρονικά με το κήρυγμα της Εκκλησίας, τη μετάδοση του μηνύματός της και τους παράγοντες της επικοινωνίας (βλέπε  dimkou.webpages.auth.gr). Υπάρχει επίσης και  μία ακόμη που υποστηρίχθηκε πέρυσι στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ. Ακόμη στο Τμήμα Θεολογίας «τρέχουν» 8  διδακτορικές εργασίες, οι οποίες ευρίσκονται προς το τέλος τους μαζί με 5 ακόμη μεταπτυχιακές. Στη Θεολογική Σχο...

ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΒΑΝΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ   Δρ. Νικόλαος Γ. Τσιρέβελος* Abstract : This article discusses the ways in which the message of the Gospel is conveyed to the people of modern day era on the basis of the orthodox ecclesiastical tradition as well as the scholarly and ecclesiastical work of the Archbishop of Tirana and All Albania Anastasios Yannoullatos . This discussion concerns the multicultural environment of modern day societies and includes communities which are already Christian based. In particular, the article examines the relationships of newly established ecclesiastical communities to the local culture, the unique social, linguistic and religious tradition of the places in which the good news of life in Christ is being spread. It also briefly assesses the participation of the Orthodox Church in the inter-Christian and interreligious dialogue. Finally, it investigates...

Καθηγήτριας Δήμητρας Κούκουρας, Τμήμη Θεολογίας Θεολογική Σχολή ΑΠΘ Αναδημοσίευση από την Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων  AMEN.GR Ακολουθεί η εισήγηση της καθηγήτριας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Βιβλικός Λόγος καί Λειτουργική Ὑμνογραφία» που έγινε στη Θεσσαλονίκη (14-15 Φεβρουαρίου 2017):           1. Η ανάγνωση και η υμνολογία βιβλικών χωρίων          Σύμφωνα με τις πρώτες μαρτυρίες για τη λατρεία των Χριστιανών, στα μέσα του 2ου αιώνα, η Γραφή αναγινώσκεται κατά την τέλεση της θείας ευχαριστίας και το κήρυγμα στηρίζεται στα βιβλικά αναγνώσματα. Ο μάρτυς Ιουστίνος στην Α’ Απολογία του[2] είναι σαφής: κατά την ημέρα του ηλίου, όταν οι χριστιανοί από την πόλη και την ύπαιθρο προσέρχονται στη σύναξη («συνέλευση»), «τά ἀπομνημονεύματα τῶν ἀποστόλων ἤ τά συγγράμματα τῶν προφητῶν ἀναγινώσκεται μέχρις ἐγχωρεῖ. Εἶτα παυσαμένου τοῦ ἀναγινώσκοντος ὁ προε...

Δήμητρας Κούκουρα, Καθηγήτριας Τμήματος Θεολογίας Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ Αναδημοσίευση από το   ΤΟ ΒΗΜΑ Όταν οι Πατέρες μιλούν στη γλώσσα των παιδιών τους, οι πιθανότητες για την πρόσληψη του μηνύματός τους αυξάνουν. Η έκπληξη στη λήξη της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου προήλθε από μία αυτονόητη, αλλά ασυνήθιστη μέχρι τώρα γλωσσική επιλογή. Η Ορθόδοξη Εκκλησία απευθύνθηκε στο ελληνόφωνο πλήρωμά της στη γλώσσα που μαθαίνει από τη μητέρα του και το σχολείο του, στη γλώσσα της λογοτεχνίας, της διοίκησης και της καθημερινής ζωής. Το «πρωτόκολλο» υπεχώρησε μπροστά στην ανάγκη της ποιμαντικής και του επανευαγγελισμού! Η ελληνική γλώσσα έχει μία αδιάκοπη ιστορική πορεία και παρουσιάζει ποικίλες μορφές στη φωνητική, τη μορφολογία (γραμματική), τη σύνταξη και το λεξιλόγιο σε κάθε ιστορική της φάση. Η Παλαιά Διαθήκη μεταφράστηκε στην Ελληνιστική Κοινή προφορική γλώσσα της λεκάνης της Μεσογείου και στην ίδια καταγράφηκαν τα κείμενα της Καινής Διαθήκης, επιλογή που σημαίνει ευρ...

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας ΑΠΘ               Η μετάδοση ενός μηνύματος από τον πομπό (π.χ. ομιλητή) και η πρόσληψη του από τον δέκτη (π.χ. ακροατή-συνομιλητή) προϋποθέτει έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας [1] . Με τον όρο αυτό εννοείται «ένα συγκεκριμένο σύστημα σημείων που είναι γνωστό στον αποδέκτη του, ώστε να αποκωδικοποιηθεί και να γίνει κατανοητό» [2] . Ο κώδικας αυτός μπορεί να είναι η κάθε φυσική γλώσσα (π.χ. ελληνικά, αγγλικά).             Στο προφορικό ή γραπτό κήρυγμα η γλώσσα που θα χρησιμοποιηθεί είναι εξίσου σημαντική με το περιεχόμενό του, όπως παρατηρεί η καθηγήτρια Δήμητρα Κούκουρα [3] . Η παρατήρηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά το κήρυγμα της Εκκλησίας στον ιεραποστολικό αγρό. Σε αυτή την περίπτωση απευθύνεται κυρίως σε αποδέκτες που δεν ομιλούν την ελληνική γλώσσα (ή άλλη γλώσσα μιας παραδοσιακά ορθόδοξης χώρας π.χ. τη ...

Δήμητρας Κούκουρα,   Καθηγήτριας Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. «Δεν καταλάβαινα γρυ απ’ ότι έλεγε τούτη η προσευχή (το πάτερ ημών) και μια μέρα είπα στη μάνα μου: «Το ‘πάτ’, μπρε μάννα, ξέρω τι θα πει, μα εκείνο το ‘ερημών’ με μπερδεύει!» Η απορία προέρχεται από τα χείλη παιδιού (1) σχολικής ηλικίας στις αρχές του 20ου αιώνα. Μετά από έναν αιώνα όσες μετρήσεις έχουν γίνει μέχρι σήμερα με τη χρήση του ερωτηματολογίου, είτε σε μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης είτε σε ομάδες ενηλίκων, οδηγούν στα ίδια αρνητικά αποτελέσματα(2). Τα ευρήματα από τις σύγχρονες εμπειρικές έρευνες αλλά και οι λειτουργικές εκφράσεις που πέρασαν παλαιότερα στην καθημερινή ομιλία(3) συχνά δημιουργούν θυμηδία, συχνότερα όμως θλίψη. Η θυμηδία οφείλεται στις παρανοήσεις και τις παραφράσεις του νοήματος των κειμένων, που η Γλωσσολογία ερμηνεύει με το φαινόμενο της παρετυμολογίας και της αναλογίας: καθετί που δεν είναι κατανοητό στο γλωσσικό αισθητήριο ο ομιλητής προσπαθεί να το ερμηνεύσει με κάτι π...

ΔΗΜΗΤΡΑΣ Α. ΚΟΥΚΟΥΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ. 1. Οι «χριστιανικές» κοινωνίες      Η διαπίστωση είναι προφανής. Οι κοινωνίες στο Βόρειο Ημισφαίριο και ειδικότερα στην Ευρώπη δεν είναι πλέον χριστιανικές. Στο παρελθόν αριθμούσαν στα μέλη τους Χριστιανούς, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό, οι οποίοι ανήκαν σε μια συγκεκριμένη χριστιανική παράδοση ή και σε περισ- σότερες 1 . Τότε οι κοινωνίες ήταν χριστιανικές, εφόσον η θρησκεία λογίζεται ως ένα κύριο χαρακτηριστικό του πολι- τισμού. Στα τέλη του 20ου αιώνα, η κατάργηση του διπολικού πολιτικο-οικονομικού συστήματος με την πτώση των ολοκληρωτικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη και η α- σύλληπτη ανάπτυξη της τεχνολογίας στον τομέα των μεταφορών και των επικοινωνιών οδήγησαν στην παγκοσμιοπο- ίηση της οικονομίας. Παράλληλα διευκόλυναν τη διακίνηση διαφόρων πολιτιστικών στοιχείων και ενθάρρυναν την αθρόα μετακίνηση πληθυσμών για ποικίλους λόγους, από χώρα σε χώρα, από ήπειρο σε ήπειρο και α...