Δευτέρα, 15 Οκτωβρίου 2018

1.3 Επικοινωνία (Α΄ Λυκείου 2018-19)

Επικοινωνώ με τον Θεό, φιλιώνω με τον συνάνθρωπό μου

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου,
θεολόγου

Η επικοινωνία αποτελεί βασικό στοιχείο της ανάπτυξης του πολιτισμού. Ο άνθρωπος σήμερα επικοινωνεί με διάφορους τρόπους και μέσα από ποικίλους αγωγούς (διαδίκτυο, τηλέφωνο). Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο κοινός κώδικας, ή αλλιώς γλώσσα, μεταξύ πομπού και δέκτη ή ομιλητή και συνομιλητή. Με την επικοινωνία ο άνθρωπος ανταλλάσσει απλές πληροφορίες αλλά και μπορεί να οικοδομήσει σχέσεις. Να εξημερώσει τους ανθρώπους και να εξημερωθεί μαζί τους, να αποκτήσει φίλους, να αγαπήσει και να ερωτευθεί βαθειά. Η επικοινωνία δεν αποτελεί εύκολο πράγμα. Πολλοί παράγοντες δυσχεραίνουν την επίτευξή της με κυριότερο τον εγωκεντρισμό, που οδηγεί στη διακοπή της επικοινωνίας και άρα στην αφιλία.

Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2018

1.3 Βίωμα (Β΄ Λυκείου 2018-19)

Από το γεγονός της ζωής στην εμπειρία του Θεού ή αλλιώς του τρίτου Ουρανού.

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου,
θεολόγου
Οι εμπειρίες της ζωής προέρχονται από γεγονότα, που ορισμένες φορές μπορεί να είναι σε σχέση με άλλους ανθρώπους, και ουσιαστικά μας "σημαδεύουν" τη ζωή. Αυτές τις στιγμές -όμορφες ή άσχημες- συνήθως δεν τις ξεχνάμε ποτέ. Ακόμη κι αν το μυαλό μας δεν τις επαναφέρει στη μνήμη, αυτές έχουν γίνει βίωμά μας, δύναμη ή τραύμα, και διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας.

Και στον θρησκευτικό κόσμο υπάρχουν πολλές και δυνατές θρησκευτικές εμπειρίες. Αυτά τα βιώματα είναι εξίσου δυνατά με τα προηγούμενα και οπωσδήποτε προσωπικά, αλλά έχουν και μεγάλες διαφορές. Πιθανόν μια μεγάλη διαφορά είναι ότι αποτελούν ορόσημο συνάντησης του ανθρώπου με τον Θεό και ευκαιρία του ανθρώπου να δει βαθύτερα, με τα μάτια της ψυχής την αλήθεια, όπως μας υπενθυμίζει η θεραπεία του εκ γενετής τυφλού στον Ευαγγέλιο του Ιωάννη (Ιω. 9, 1-41). 

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2018

Μητροπολίτης Mεσσηνίας Χρυσόστομος: «Όποιος υπονομεύει τον διάλογο μεταξύ Εκκλησίας-Πολιτείας εξυπηρετεί ιδιοτελή συμφέροντα»

Αναδημοσίευση από Orthodoxia.info


Τη θέση του για τη σημασία του Μαθήματος των Θρησκευτικών σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνία καθώς και τον ρόλο του διαλόγου μεταξύ Εκκλησίας- Πολιτείας αναλύει σε επιστολή του προς τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο
και τους Συνοδικούς Αρχιερείς ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος.

Παρασκευή, 5 Οκτωβρίου 2018

Τα περιεχόμενα του πρώτου τεύχους ΕλΘΕ


Τα περιεχόμενα του πρώτου τεύχους /The contents of the first issue
ΕλΘΕ-Ελληνική περιοδική έκδοση για τη Θρησκευτική Εκπαίδευση
GjRE-Greek Journal of Religious Education
Τόμος/Volume 1 Τεύχος/Issue 1 Οκτώβριος/October 2018

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ/CONTENTS
Σημείωμα Υπεύθυνου Σύνταξης/Editorial
Ομολογιακή και μη ομολογιακή Θρησκευτική Εκπαίδευση. Ποια σημασία μπορεί να έχουν οι όροι σήμερα;/Confessional and non-confessional Religious Educatio

Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2018

1.2 Αυτογνωσία (2018-19)

Ιχνηλατώντας τον εαυτό μας μέσα από τη θρησκευτική εμπειρία

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, 

θεολόγου

Για να ταξιδεύψει κάποιος/κάποια οφειλει να γνωρίζει ορισμένα πράγματα για τον προορισμό που θα επισκεφτεί. Η αναζήτηση των πληροφοριών για έναν τόπο και η γνώση του εαυτού του, όπως π.χ. των πραγμάτων που τον/τη συγκινούν, θα τον οδηγησει να επιλέξει το ταξιδι του. 
Έχω την αίσθηση ότι ταξίδι είναι και η αναζήτηση του Θεού. Και επομένως αναγκαία και εδώ είναι η γνώση του εαυτού μας.
Υπάρχουν πολλοί δρόμοι που οδηγούν στην αυτογνωσία. Η προσωπική ειλικρίνεια, αξιολόγηση των πράξεων και αποτίμηση των επιλογών μας. Υπάρχει όμως και η σχέση με τον άλλον, τον συνάνθρωπο, τον συμμαθητή - συμμαθήτρια, αυτόν που συναντάμε, τον φίλο/τη φίλη μας.Οι σχέσεις ειναι ο καθρέπτης αλλά και η πυξίδα στη ζωή μας.

Τρίτη, 2 Οκτωβρίου 2018

1.2 Δημιουργία - Β΄Λυκείου (2018-19)

Μυθολογία - Επιστήμη - Θεολογία
Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, 

θεολόγου

Η δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου αποτελούν ένα από τα βασικά θέματα όλων των θρησκειών. Οι θρησκευόμενοι άνθρωποι -χιλιάδες χρόνια πριν- προσπάθησαν μέσα από θρησκευτικές παραστάσεις και τη μυθική γλώσσα να εξηγήσουν τον κόσμο (σχετικά με τη δυναμική του μύθου βλ. τη μελέτη του Νίκου, Ματσούκα, Λόγος και Μύθος) και επομένως να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους. Στις ειδωλολατρικές θρησκείες πριν τη δημιουργία του κόσμου ή αλλιώς κοσμογονία προηγούνταν η δημιουργία των θεών ή αλλιώς θεογονία. Με ρωμαλέα μυθική έκφραση οι διηγήσεις αυτές περιγράφουν επικές μάχες μεταξύ θεών, τιτάνων και άλλων ανώτερων πνευμάτων.

Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος "ΚΑΙΡΟΣ": Αποδοκιμάζουμε τις προσπάθειες εκφοβισμού των δασκάλων και θεολόγων εκπαιδευτικών

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος Καιρός, με προηγούμενη ανακοίνωσή του, στις 21 Ιουλίου 2018, είχε αποδοκιμάσει τις προσπάθειες ορισμένων για ποινικοποίηση παιδαγωγικών απόψεων και ιδεών γύρω από τη λειτουργία της θρησκευτικής εκπαίδευσης, καθώς επίσης τις προσπάθειες διάφορων κύκλων να εκφοβίσουν τους εκπαιδευτικούς εκείνους που διαφοροποιούνται από τη δική τους γραμμή, όταν οι τελευταίοι εκτελούν το εκπαιδευτικό έργο τους σύμφωνα με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο ή επειδή έχουν ένα διαφορετικό όραμα για τη θρησκευτική εκπαίδευση στη χώρα μας.

Παράσταση του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου «Καιρός» στο ΣτΕ για τα Θρησκευτικά

Την 21η Σεπτεμβρίου 2018 διεξήχθη η ακροαματική διαδικασία της προγραμματισμένης δικάσιμης στη μείζονα ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας για το μάθημα των Θρησκευτικών. Πρόκειται για τη συνεκδίκαση πέντε διαφορετικών προσφυγών οι οποίες έχουν κατατεθεί από διάφορα σωματεία, θεσμούς και πρόσωπα. 
Όπως είναι γνωστό, οι τρεις από αυτές αφορούν σε αιτήσεις ακύρωσης των υφιστάμενων Προγραμμάτων Σπουδών, με το επιχείρημα ότι «απομειώνουν την ορθόδοξη πίστη και αγωγή». Η τέταρτη προσφυγή, εκκινώντας από εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις, διεκδικεί τη ριζική μεταβολή της θρησκευτικής εκπαίδευσης στο δημόσιο σχολείο, καθώς και την κατάργηση της αναγραφής του θρησκεύματος στα Ατομικά Δελτία των μαθητών. Η πέμπτη επικεντρώνεται στα ζητήματα της πρωινής προσευχής στο σχολείο και του σχολικού εκκλησιασμού, με αίτημα την κατάργησή τους ή τουλάχιστον την απαλλαγή των ενδιαφερόμενων μαθητών.  

Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου 2018

1.1 Επιστήμη - Γ΄ Λυκείου (2018-19)

Θρησκεία και επιστήμη. Εναντίωση, αδιαφορία ή συμπόρευση;


Νίκου Τσιρέβελου, 

θεολόγου

Μια έρευνα για την αντίληψη των Ελλήνων σχετικά με τη σχέση της θρησκείας με την επιστήμη, θεωρώ ότι θα είχε ενδιαφέρον. Φαντάζομαι (και ελπίζω να κάνω λάθος) ότι οι περισσότεροι θεωρούν ότι υπάρχει μια έντονη σύγκρουση. Σίγουρα αυτές οι θέσεις αναπαράγονται από τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα. Πολλές φορές με δυνατό θόρυβο για να προσελκύσουν αναγνώστες και άλλες φορές με τίτλους που παραποιούν την είδηση.

Από την άλλη, θρησκευτικοί θεμελιοκρατικοί (φονταμενταλιστικοί) κύκλοι, από όλες τις θρησκείες, προτάσσουν τα ιερά τους κείμενα ως το μόνα αυθεντικά στοιχεία δίχως να δέχονται άλλη άποψη και ειδικά την επιστημονική. Για να μην αναφέρω και τους ακόμη πιο ακραίους κύκλους που θεωρούν κάθε επιστημονικό επίτευγμα ως δαιμονικό και κακό.
Επίσης, υπάρχει και η ομάδα των φανατισμένων επιστημόνων που θεωρούν κάθε θρησκευτική έννοια ως πρωτόγονη, σκοταδιστική και παρωχημένη. Ο πλούτος των θρησκειών θεωρείται και φιλοσοφικά και πολιτιστικά ξεπερασμένος.

Σάββατο, 29 Σεπτεμβρίου 2018

Ανοικτές Πόρτες 2018

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων "Ανοικτές Πόρτες" θα έχω τη χαρά και την τιμή να μιλήσω το Σάββατο και την Κυριακή σχετικά με τα στοιχεία της ανατολικής και δυτικής εκκλησιαστικής τεχνοτροπίας που απαντούν στους ναούς της Ρόδου. Η πρώτη παρουσίαση θα γίνει στον Άγιο Φανούριο (11:30-12:30) και η δεύτερη στην Παναγιά του Κάστρου (13:00-14:00).
Στη συνεχεια ακολουθεί το πρόγραμμα για την εκδήλωση "Ανοικτές Πόρτες" - "Ανοικτή Πόλη".

Δευτέρα, 24 Σεπτεμβρίου 2018

Απροϋπόθετες απαλλαγές στα Θρησκευτικά;

Του Σταύρου Γιαγκάζογλου΄,
Επίκουρου Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ
1. Το δικαίωμα της απαλλαγής
Το άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος προβλέπει την καλλιέργεια και ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των μαθητών στη δημόσια εκπαίδευση. Επειδή, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 13 παρ. 1, «Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη» και «Κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη…», για τη θρησκευτική αγωγή προβλέπονται απαλλαγές και εξαιρέσεις, όταν ορισμένοι μαθητές ή οι κηδεμόνες τους το αιτούνται. Η θρησκευτική ελευθερία, η οποία αποτελεί συνταγματική επιταγή αλλά και όρο του Ν. 1566, διασφαλίζεται στη δημόσια εκπαίδευση με τη γνώση και τον διάλογο. Κι αυτό γιατί συχνά η έλλειψη γνώσης υπονομεύει τη θρησκευτική ελευθερία, καθώς καθιστά τον απληροφόρητο για το εν γένει θρησκευτικό φαινόμενο μαθητή ευάλωτο σε θρησκευτική παραπλάνηση. Ωστόσο, οι γονείς έχουν το δικαίωμα να εξασφαλίζουν για τα παιδιά τους μόρφωση και εκπαίδευση, η οποία να συμφωνεί με τις δικές τους θρησκευτικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις (Προσθ. Πρωτ. 1, αρθρ. 2 ΕΣΔΑ).

Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου 2018

ΠΕΡΙ ΑΠΑΛΛΑΓΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ)

Σε ένα άκρως ιδεοληπτικό και γεμάτο ανακρίβειες άρθρο του στην "Εφημερίδα των συντακτών" της 17ης Σεπτεμβρίου 2018 ο συντάκτης κάνει λόγο για "ανοικτή πληγή του μαθήματος των Θρησκευτικών" και άλλα ηχηρά παρόμοια. Στόχος του είναι να εκθειάσει την εύκολη και απροϋπόθετη απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως ίσχυε με την εγκύκλιο Αρβανιτόπουλου. Ως γνωστόν, η εν λόγω εγκύκλιος όριζε ότι ο μαθητής μπορεί να πάρει  απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών με απλή υπεύθυνη δήλωση των κηδεμόνων του "για λόγους θρησκευτικής συνείδησης". Αυτό ουσιαστικά σήμαινε ότι οποιοσδήποτε  θα μπορούσε να ζητήσει απαλλαγή από το μάθημα, δοθέντος του γεγονότος ότι ακόμα και "ορθόδοξοι" αλλά φυγόπονοι μαθητές που θα ήθελαν "ένα μάθημα λιγότερο" θα μπορούσαν να ζητήσουν απαλλαγή με επίκληση λόγων συνείδησης. Φυσικά η συνείδηση δεν τεκμαίρεται αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι πρέπει να  αποτελέσει το άλλοθι για ψευδείς δηλώσεις, φυγοπονία ή  ανάδειξη της ήσσονος προσπάθειας. Αλλά και παιδαγωγικά δεν είναι ορθό να έχει τη δυνατότητα ο μαθητής απροϋπόθετα να πάρει απαλλαγή (βλ. αναλυτικά το μελέτημα του Στ. Γιαγκάζογλου: "Απροϋπόθετες απαλλαγές στα Θρησκευτικά;", 26/9/2015, στην ιστοσελίδα: http://frear.gr/?p=10888).

Teaching worldviews could enhance Religious Education in schools

What’s the purpose of Religious Education (RE) in a country where a majority of people have “no religion”?
The new report of the independent Commission on Religious Education in England and Wales provides a clear answer: the rise of “no religion” doesn’t mean that religion isn’t important. Rather, the report makes a strong case that it is more important than ever that young people in Britain understand and engage effectively with diverse religions and worldviews.
The report proposes a radical overhaul of RE. This is most obvious in the new name it recommends for the subject: “Religion and Worldviews”. Non-religious worldviews like humanism, secularism, atheism and agnosticism would be studied alongside different traditions within Christianity, Buddhism, Hinduism, Islam, Judaism and Sikhism.

Πέμπτη, 20 Σεπτεμβρίου 2018

1.1 Αποκάλυψη (2018-19)


Νίκου Τσιρέβελου, 
θεολόγου

Στην Α΄ Λυκείου εξετάσαμε θέματα που συνδέονται με την αναζήτηση του Θεού. Στη Β΄ Λυκείου θα διερευνήσουμε βαθύτερα ζητήματα που συνδέονται με τον θεολογικό πλούτο των θρησκειών. Το πρώτο μας θέμα είναι η σημασία της "αποκάλυψης" στον θρησκευτικό κόσμο.

Μια λέξη που ηχεί περίεργα και πολλές φορές συνδέεται με καταστροφικά γεγονότα. Είναι όμως αυτό το νόημα της "αποκάλυψης";

Τι ισχύει φέτος για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο

Εγκύκλιος του Υπουργού Παιδείας (αριθμ. πρωτ. 155764/Δ2/19-09-2019) με θέμα "Ενημέρωση για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών για το σχολικό έτος 2018-2019" προσδιορίζει τι διδάσκεται στο μάθημα των Θρησκευτικών κατά το σχολικό έτος 2018-19.

Συγκεκριμένα, το έγγραφο ορίζει: 

Σχετικά με τη διδασκαλία των Θρησκευτικών στην Π/θμια και Δ/θμια Εκπ/ση για το σχολικό έτος 2018-2019 σας ενημερώνουμε ότι ισχύουν τα εξής:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος των Θρησκευτικών στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο καθορίζεται με την με αρ. πρωτ. 101470/Δ2/16-06-2017 Υ.Α. (ΦΕΚ Β΄ 2104/19-06-2017).
Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος Θρησκευτικά Γενικού και Επαγγελματικού Λυκείου καθορίζεται με την με αρ. πρωτ. 99058/Δ2/13-06-2017 Υ.Α. (ΦΕΚ Β΄ 2105/19-06-2017).

Τετάρτη, 19 Σεπτεμβρίου 2018

1.1 Αναζήτηση του Θεού (2018-19)

"Ο Θεός αγάπη εστί"
(Α΄ Ιω. 4,16)

Νίκου Τσιρέβελου, 
θεολόγου

Τα δύο προηγούμενα χρόνια με τις αναρτήσεις μας παρουσιάσαμε ορισμένες προτάσεις για τη διδασκαλία των μαθημάτων του Λυκείου καθώς και επιπρόσθετο σχετικό υλικό. Φέτος οι αναρτήσεις μας θα συνοδεύονται από ορισμένες σκέψεις για κάθε θεματική ενότητα και διδακτική έννοια καθώς και με ορισμένες προτάσεις διδασκαλίας ή υλικό.

Το πρώτο θέμα μας στην Α΄ Λυκείου είναι η αναζήτηση του Θεού. Στη συνέχεια θα προχωρήσω σε ορισμένες σκέψεις με βάση το υλικό του Φακέλου Μαθήματος.

Όλοι οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό, ακόμη κι εκείνοι που δε δέχονται την ύπαρξή του Θεού. Η αναζήτηση του Θεού αποτελεί έμφυτη ορμή και ανάγκη. Από τότε που ο άνθρωπος ανέπτυξε τη λογική του και μια πρώιμη αυτοσυνειδησία ξεκίνησε την αναζήτηση του εαυτού του, της φύσης αλλά και της Ανώτερης Δύναμη / των Ανώτερων Δυνάμεων. Οδηγός του η βίωση του πόνου και της θλίψης του θανάτου και η προσδοκία για ζωή δίχως τέλος.