Η τέχνη του θεολογείν

  Οι μαθητές/μαθήτριες της Α΄ Λυκείου του 1ου Πρότυπου Λυκείου Θεσσαλονίκης "Μανόλης Ανδρόνικος" εμπνέονται από τα λόγια του π. Λίβυου (π. Χαραλάμπους Παπαδόπουλου) και εκφράζονται δημιουργικά.

Το παρακάτω βίντεο μπορεί να χρησιμοποιηθεί εισαγωγικά στο μάθημα των Θρησκευτικών στην Α΄ Λυκείου (μεταβατικά ΠΣ).  Το βίντεο μπορεί να αξιοποιηθεί με ποικίλες δραστηριότητες.

"ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖτε τὸν Θεόν" (Ψλ. 67,27) Εισαγωγή Η πίστη στον θρησκευτικό κόσμο εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους. Ο πιο βασικός τρόπος έκφρασης της πίστης είναι η λατρεία, η οποία μπορεί να παρουσιάζει ποικίλες μορφές. Από την τελετουργική λατρεία μέχρι εκείνη του κοινωνικού βιώματος. Τι σημαίνει όμως η λέξη λατρεία; Τι σημαίνει λατρεία στον Χριστιανισμό; Ποια η σημασία της λατρείας σήμερα; Όλα αυτά θα προσπαθήσουμε να τα ανακαλύψουμε μέσα από τη σημερινή μας ανάρτηση.

  "ἐποίησέν τε ἐξ ἑνὸς πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κατοικεῖν ἐπὶ παντὸς προσώπου τῆς γῆς"  (Πρ. Απ. 17, 26) Εισαγωγή Σε προηγούμενες αναρτήσεις μας γνωρίσαμε ότι η αληθινή εν Χριστώ ζωή φανερώνεται στο πρόσωπο των αγίων ανδρών και γυναικών. Ο δρόμος για την αγιοσύνη αποτελεί πορεία δύσκολη. Σε αυτή την πορεία χρειά ζεται αγώνας δυνατός. Και ο κάθε αγώνας εξαρτάται από τις προσωπικές επιλογές μας.  Ωστόσο, ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τις προσωπικές επιλογές; Στη χριστιανική θεολογία πως εκφράζεται το άνοιγμα προς τον άλλον; Οι θεολογικές αναφορές είναι χρήσιμες για τις καθημερινές μας σχέσεις; Εν τέλει, πως μπορεί να είναι ενωμένοι άνθρωποι της καθημερινής ζωής, οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετικές ταυτότητες, χρησιμοποιούν διαφορετικές γλώσσες, εντάσσονται σε διαφορετικές εθνικές ομάδες, κοινωνίες, πολιτισμούς;   Το θέμα της ταυτότητας θα μας απασχολήσει στη σημερινή ανάρτηση και θα προσπαθήσουμε να το διερευνήσουμε με βάση τις χριστιανικές θεολογικές προϋποθέσεις.

  "Αδιελείπτως προσεύχεσθε"  (Α΄ Θεσ. 5, 17) Εισαγωγή Στη χριστιανική θεολογία, η πίστη αποτελεί έκφραση σχέσης εμπιστοσύνης και η λατρεία σημαίνει αγαπητική αφοσίωση, που με αφορμή το εκκλησιαστικό και λειτουργικό βίωμα "ζυμώνει" το παρόν" και οδηγεί τον πιστό στην έμπρακτη διακονία του πλησίον σε κάθε τομέα του βίου. Πως όμως λαμβάνει ο πιστός δύναμη για να αγωνιστεί στο παρόν; Μπορεί να τον βοηθήσει η προσευχή; Τι είναι όμως η προσευχή; Έχει σχέση με τις βαθύτερες ανθρώπινες ανάγκες; Μπορεί να τον οδηγήσει στη μεταμόρφωση της κοινωνίας;

"Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς" (Μτ. 5, 13) Εισαγωγή Η δύναμη της προσευχής οδηγεί τον άνθρωπο σε επικοινωνία με τον Θεό και κατ'α συνέπεια με τον εαυτό του, τον συνάνθρωπό του και το φυσικό περιβάλλον. Η προσευχή αποτελεί καρδιακή έκφραση μιας ζωής που διψά για Θεό, μιας ζωής που επιδιώκει να μεταμορφωθεί.  Πώς όμως μπορούμε να μάθουμε να προσευχόμαστε; Ποιοι/Ποιες μπορούν να μας διδάξουν να προσευχόμαστε πραγματικά με Αγάπη και Ελευθερία; Από την Ανάληψη του Χριστού μέχρι τις ημέρες μας αυτοί που αγωνίζονται αυτοθυσιαστικά να εφαρμόσουν την Αγάπη και την Ελευθερία στη ζωή τους και διδάσκουν έμπρακτα την προσευχή είναι οι άγιοι.

"Πίστη σημαίνει σιγουριά γι'  αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα γι'  αυτά που δε βλέπουμε" (Εβρ. 11:1) Εισαγωγή Στην προηγούμενη ανάρτηση εξετάσαμε τι σημαίνει ότι ο άνθρωπος ζει με τον Θεό. Σε αυτή την ανάρτηση θα εμβαθύνουμε στην έννοια της ζωής με τον Θεό. Πιο συγκεκριμένα θα εξετάσουμε τη σχέση της πίστης με τη ζωή.  Τι άραγε σημαίνει "πίστη"; Ποια είναι η βαθύτερη σημασία της πίστης στον Τριαδικό Θεό; Σημαίνει κάτι για εμάς/εσάς η πίστη στον Θεό;

" καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας  ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος " (Μτθ. 28, 20) Εισαγωγικά Τι σημαίνει βίωμα; Ποια μπορεί να είναι η σχέση του καθημερινού βιώματος με το θρησκευτικό; Το θρησκευτικό βίωμα μήπως είναι μια αυταπάτη;  Το θρησκευτικό βίωμα τι μπορεί να προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο;

Νικολάου Γ. Τσιρέβελου, Δρ. Θεολογίας Tο θέμα μας για αυτή τη χρονιά είναι Ορθόδοξη πίστη και λατρεία. Στις συναντήσεις μας θα διερευνήσουμε τη σημασία της Ορθόδοξης πίστης και διδασκαλίας, θα ανακαλύψουμε τα χαρακτηριστικά της Εκκλησίας και τη σχέση της με τον κόσμο, θα εμβαθύνουμε στη λατρεία, τα μυστήρια και τις γιορτές της Ορθοδοξίας και τέλος θα προβλημαστιστούμε για τις διαστάσεις της χριστιανικής διδαχής στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου. Το λοιπόν ας ξεκινήσουμε! Καλή μας αρχή!

Στη σελίδα "Διαδραστικά Σχολικά Βιβλία" αναρτήθηκε ο φάκελος μαθήματος του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Α΄  Λ υκείουγια το σχολικό έτος 2017-18. Για να δείτε κατευθείαν το φάκελο μαθήματος  ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ Για να δείτε το παλιότερο και το νέο υλικό πατήστε  ΕΔΩ

Οι μαθητές Στέλιος Αρ. και Πέτρος Αν. του Α1 του "Βενετοκλείου" - 1ου Λυκείου Ρόδου αναζήτησαν στο διαδίκτυο φωτογραφίες σχετικά με τη λατρεία στον Ιουδαϊσμό. Το αποτέλεσμα της έρευνάς τους φαίνεται στις ακόλουθες φωτογραφικές συνθέσεις. Η εργασία αυτή έγινε στα πλαίσια της θ.ε. "2.2. Λατρεία" της Α΄ Λυκείου σύμφωνα με τα νέα Προσγράμματα Σπουδών στο Μάθημα των Θρησκευτικών. Τα σύμβολα του Ιουδαϊσμού από τον Στέλιο Αρ.

"Η ίδια η εμπειρία της Εκκλησίας είναι η μόνη πηγή μιας αληθινά Ορθόδοξης κοσμοθεώρησης και μιας αληθινά χριστιανικής ζωής. Και η πάντοτε ζωντανή και ζωοδότρα πηγή είναι ακριβώς το Βάπτισμα, όχι σαν ένα απομονωμένο 'μέσο χάρις' μεταξύ πολλών άλλων, όπου το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να απομνημονεύσουμε τις δυο γραμμές ορισμό που μας δίνουν τα εγχειρίδια, αλλά το Βάπτισμα ως η ουσιαστική πράξη με την οποία πάντοτε η Εκκλησία αποκαλύπτει και μεταδίνει την πίστη της, την 'εμπειρία' της για τον άνθρωπο και τον κόσμο, για τη δημιουργία, την πτώση και τη λύτρωση, για το Χριστό και το Άγιο Πνεύμα, για την καινούρια ζωή και την 'καινή κτίση', τις πραγματικές πηγές ολόκληρης της ζωής της Εκκλησίας και της χριστιανικής ζωής του καθενός μας. [...]

«Αν φτιάχναμε την εικόνα του αόρατου Θεού, πράγματι θα αμαρτάναμε- γιατί είναι αδύνατο να εικονιστεί το ασώματο και το ασχημάτιστο και το αόρατο και το απερίγραπτο.

"Οι Ορθόδοξοι χριστιανοί τιμούν και ευλαβούνται τη Θεοτόκο. Στο πρόσωπό της τιμάται ο άνθρωπος, η μητέρα, η γυναίκα. Η ύψιστη τιμή και ευλάβεια εκφράζονται με την περίοπτη θέση που η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δώσει στη Θεοτόκο, καθώς και με τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει την αγάπη και το σεβασμό της. Οι εικόνες της έχουν δεσπόζουσα θέση στους ναούς μας, πολλοί ναοί της είναι αφιερωμένοι και εξαίσιοι ύμνοι και ακολουθίες έχουν συνταχθεί προς τιμήν της. Η τιμή και η αγάπη των πιστών κορυφώνονται στους εορτασμούς των γεγονότων της ζωής της, στις λεγόμενες Θεομητορικές εορτές" (Από το βιβλίο των Θρησκευτικών της Α΄Λυκείου, σελ. 89). Άξιον εστί: Ο ύμνος στη Μητέρα του Θεού Η εικόνα της Παναγίας "Άξιον εστί" από το το Πρωτάτο Αγίου Όρους Η εικόνα της Παναγίας "Φοβερά Προστασία" από την Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους Αγνή Παρθένε Δέσποινα: Ποίημα του Αγίου Νεκταρίου Επισκόπου Πενταπόλεως  (ψάλλουν μοναχοί της Ιεράς Μονής Σιμω...

"Αυτοί όλοι ήταν αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των αποστόλων και στη μεταξύ τους κοινωνία, στην τέλεση της Θείας Ευχαριστίας και στις προσευχές.  Ένα δέος τους κατείχε όλους όσοι έβλεπαν πολλά εκπληκτικά θαύματα να γίνονται μέσω των αποστόλων.  Κι όλοι οι πιστοί ζούσαν σ' έναν τόπο και είχαν τα πάντα κοινά` ακόμη πουλούσαν και τα χτήματα και τα υπάρχοντά τους, και μοίραζαν τα χρήματα σε όλους, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός.  Κάθε μέρα συγκεντρώνονταν με ομοψυχία στο ναό, τελούσαν τη Θεία Ευχαριστία σε σπίτια, τρώγοντας την τροφή τους γεμάτοι χαρά και με απλότητα στην  καρδιά.  Δοξολογούσαν το Θεό, κι όλος ο λαός τους εκτιμούσε.  Και ο Κύριος πρόσθετε κάθε μέρα στην εκκλησία αυτούς που σώζονταν" {Πρ. 2, 42-47}. Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 15 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Α΄ Λυκείου, πατήστε  ΕΔΩ

"Η φιλοξενία του Αβραάμ", Αντρέι Ρουμπλιόφ (15ος αι)  " Η Εκκλησία εικονίζει την κοινωνία του Τριαδικού Θεού και τα μέλη της αποτελούν ένα σώμα με σκοπό την εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, την καλλιέργεια και την επίτευξη της πανανθρώπινης ενότητας και σωτηρίας. Ας μη λησμονούμε άλλωστε ότι κάθε τοπική εκκλησιαστική κοινότητα έχει τα δικά της πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Η Μία Εκκλησία ουσιαστικά αποτελεί ένα αμάλγαμα ποικίλων τοπικών παραδόσεων και πολιτισμών. Το σημείο ενότητας όμως, των εκκλησιών αποτελεί η ομοφωνία στην πίστη, όπως ομολογήθηκε στον σύντομο και περιεκτικό λόγο του απόστολου Πέτρου: «σὺ εἶ ὁ χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος» [1] . Σχετικά με αυτό το θέμα ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων Αναστάσιος παρατηρεί με έμφαση ότι «δεν αναζητείται η ομοιομορφία, αλλά η ομοψυχία  στην πολυφωνία, η αποδοχή της πολιτιστικής πολυμορφίας υπήρξε πάντοτε χαρακτηριστικό της ορθόδοξης χριστιανοσύνης» [2] . [...]  Η αποστολή της Εκκλησίας στα έθνη καθοδηγείται απ...

Δύο ύμνοι στη δημοτική γλώσσα και ο βίος του Οι δύο ύμνοι που ακολουθούν αναφέρονται στον βίο του Αγίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου. Με μεστό τρόπο μεταφέρουν κεντρικά επεισόδια από τη ζωή του, διδάσκουν τους χριστιανούς και τους προτρέπουν σε μίμηση.  Οι συγκεκριμένοι, όμως, ύμνοι διαφέρουν αρκετά από τους υπόλοιπους εκκλησιαστικούς ύμνους. Η διαφορά τους έγγειται στη γλώσσα των στίχων. Πιο συγκεκριμένα, οι στίχοι αυτοί είναι γραμμένοι στη δημοτική γλώσσα, την απλή γλώσσα που καταλαβαίνει ο λαός, και ψάλλονται κατά το εκκλησιαστικό μέλος.  Μήπως είναι καιρός στην Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία οι ύμνοι που συγγράφονται για τους νέους άγιους να χρησιμοποιούν τη δημοτική ελληνική γλώσσα, ώστε το μήνυμά τους να μεταδοθεί και να προσληφθεί με αμεσότητα από όλους; Στίχοι: π. Ανδρέα Κονάνου Ψάλλει ο κος Βασίλης Χατζηνικολάου. Βίος Αγίου Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου Πρόκειται για ένα φωτεινό αστέρι, για θεοφόρο πατέρα, για αληθι­νό άνθρωπο, για σύγχρο...

Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για τον Θεό; Ο Χριστός φανέρωσε με τη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ τον προορισμό του ανθρώπου: Κάθε άνθρωπος μέσα από την άσκηση (π.χ. νηστεία, αγρυπνία), την προσευχή και τα Μυστήρια καλείται να αγιάσει. Κάθε άνθρωπος εμπνέεται να φθάσει στον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Κάθε άνθρωπος καλείται να αγωνισθεί για την εξάλειψη του κακού και κάθε νοσηρής παραμόρφωσης της σύγχρονης εποχής. Κάθε άνθρωπος εμπνέεται για να μεταμορφώσει την ασκήμια αυτού του κόσμου, ακολουθώντας το παράδειγμα της  αυτοθυσιαστικής αγάπης του Χριστού. Απολυτίκιο της εορτής της Μεταμόρφωσης Για το σχεδιάγραμμα της δ.ε. 13 του Μαθήματος των Θρησκευτικών της Α΄ Λυκείου βλ.   ΕΔΩ

Τα σπουδαιότερα γεγονότα της ζωής του Χριστού είναι αποτυπωμένα στις ακίνητες και τις κινητές δεσποτικές εορτές. Σε αυτές τις εορτές οι χριστιανοί αναβιώνουν τα γεγονότα από τη ζωή του Χριστού που αναφέρονται στην ανθρώπινη σωτηρία. Εξάλλου, σε κάθε ευχαριστιακή σύναξη (θεία Λειτουργία) το ευαγγελικό απόσπασμα που ακούγεται, αναφέρεται στη ζωή, τη διδαχή και τα σημεία (θαύματα) του Κυρίου. Τα βασικά σημεία του κηρύγματος του Χριστού περιγράφουν και προβάλλουν την επανασύνδεση του ανθρώπου με τον Θεό, τον συνάνθρωπο και το φυσικό του περιβάλλον. Ταυτόχρονα, λειτουργούν ως οδηγίες για τη σωτηρία του ανθρώπου από κάθε μορφής κακό. Η διδασκαλία του Κυρίου απαντά την εφαρμογή της στη ζωή Του. Ο Κύριος φανέρωσε την αυτοθυσιαστική αγάπη Του πολύπλευρα, όπως με τη Σταύρωση και την Ανάστασή Του!  Επιπροσθέτως, αποκάλυψε αυτή την αγάπη με την ποικίλη συμπαράστασή Του απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Ο Χριστός  έδωσε τη ψυχοσωματική υγεία σε πολλούς ανθρώπους. Στα Ευαγγέλια ...

" Απρόσμενοι οι τρόποι με τους οποίους ενεργεί ο Θεός. Ασύλληπτοι στην ανθρώπινη λογική. Τα γεγονότα των Χριστουγέννων επιβεβαιώνουν αυτή την αλήθεια. Ο Ιησούς Χριστός, ο Λυτρωτής του κόσμου, δεν εισέρχεται στην ιστορία της ανθρωπότητος ως στρατηλάτης ή πανίσχυρος κυβερνήτης. Δεν επιβάλλεται με εξωτερική ισχύ, πλούτο, σοφία. Γεννιέται σε τόπο φτωχικό, στη φάτνη ενός στάβλου, σε περιβάλλον αφιλόξενο, αδιάφορο έως εχθρικό. Η στοργική μητέρα Του «ἐσπαργάνωσεν αὐτόν, καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι»(Λουκ.2:7).   [...]   Η εορτή των Χριστουγέννων, αδελφοί μου, μας θυμίζει τις ιδιαίτερες συνθήκες και δυσκολίες μέσα στις οποίες βάδισε από βρέφος ο Ιησούς Χριστός. Αλλά, κυρίως, ότι Αυτός είναι ο Λόγος ο Οποίος «ἐσαρκώθη… καί ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» . Κι εμείς συχνά αντιμετωπίζουμε ανυπέρβλητες αντιξοότητες.  Ας μην τα χάνουμε.  Η πίστη στον Χριστό χαρίζει την πεποίθηση ότι δεν είμαστε μόνοι σε ένα έναν κόσμο σκληρό...